Δρυόδασος Φολόης

Το δρυοδάσος της Φολόης βρίσκεται σε οροπέδιο στις νοτιοδυτικές απολήξεις του Ερυμάνθου, στην ορεινή Ηλεία κοντά στα όρια της Αχαΐας και της Αρκαδίας, κοντά στο χωριό Φολόη. Το οροπέδιο έχει μέσο υψόμετρο περίπου 600 μέτρα (1.969 πόδια), ενώ άλλη πηγή δίνει για το δάσος 688 μέτρα (2.257 πόδια)· η έκτασή του είναι 42 τ.χλμ. (16 τετρ. μίλια) κατά μία μέτρηση και περίπου 40 τ.χλμ. (15 τετρ. μίλια) κατά άλλη. Τα περισσότερα δέντρα του είναι πλατύφυλλες δρύες (Quercus frainetto), που εδώ φτάνουν στο νοτιότερο όριο της φυσικής τους εξάπλωσης στα Βαλκάνια· οι ντόπιοι λένε το δάσος Κάπελη, δηλαδή πυκνό ή άφθονο δάσος, και την περιοχή «μπαλκόνι της Ηλείας». Στον μύθο ήταν η χώρα των κενταύρων: ο βασιλιάς τους Φόλος, φίλος του Ηρακλή, έδωσε στο δάσος το όνομά του, και λέγεται ότι εδώ ο Ηρακλής πολέμησε τους κενταύρους και κυνήγησε τον Ερυμάνθιο κάπρο. Αριθμημένοι δασικοί δρόμοι το διασχίζουν και χρησιμοποιούνται για ιππασία και ποδήλατο, και το δάσος προστατεύεται ως περιοχή Natura 2000.

Ιστορικό

Το δρυοδάσος της Φολόης βρίσκεται στο οροπέδιο του όρους Φολόη, στη δημοτική ενότητα Φολόης της Ηλείας, στον Δήμο Αρχαίας Ολυμπίας, στη δυτική Πελοπόννησο. Φυλλοβόλες βελανιδιές το καλύπτουν σχεδόν ολόκληρο και σχηματίζουν πυκνό δάσος, ένα οικοσύστημα μοναδικό στη Βαλκανική Χερσόνησο. Τα περισσότερα δέντρα είναι πλατύφυλλες δρύες, ύψους 15 έως 20 μέτρων, που ζουν έως και 200 χρόνια· ανάμεσά τους υπάρχουν λιγότερες χνοώδεις δρύες και αριές, ενώ φτέρες και ασφόδελοι φυτρώνουν ανάμεσα στους κορμούς. Οι αρχαίοι Έλληνες, που ζούσαν κοντά, πίστευαν ότι εδώ κατοικούσαν κένταυροι και δρυάδες, και το δάσος προστατεύεται στο δίκτυο Natura 2000.

Πηγή: αγγλική Βικιπαίδεια, «Foloi oak forest»

Τι θα βρεις εκεί

• Οι πλατύφυλλες δρύες - Quercus frainetto, ύψους 15 έως 20 μέτρων (49 έως 66 πόδια), που ζουν έως 200 χρόνια, με χνοώδεις δρύες και αριές σε μικρότερους αριθμούς.
• Οι δασικοί δρόμοι - αριθμημένοι δασικοί δρόμοι στο οροπέδιο, για ιππασία και ποδήλατο.
• Η πανίδα - λαγοί, σκίουροι και σκαντζόχοιροι τρέφονται με τα βελανίδια, μαζί με ασβούς, κουνάβια, αλεπούδες, τσακάλια και χελώνες· εδώ φωλιάζουν φιδαετοί, χρυσαετοί, μπούφοι και αλκυόνες.
• Η χώρα των κενταύρων - στον μύθο η κατοικία των κενταύρων και των δρυάδων, των πνευμάτων της βελανιδιάς, που πήρε το όνομά της από τον Φόλο, βασιλιά των κενταύρων και φίλο του Ηρακλή.

Πότε να πας

Οι πηγές δεν ορίζουν εποχή για επίσκεψη. Το καλοκαίρι το οροπέδιο είναι άνυδρο και ξηρό, και το δάσος κρατά την υγρασία του μόνο στο έδαφος, κάτω από δέντρα τόσο πυκνά που αφήνουν ελάχιστο ήλιο να περάσει. Έχει χαρακτηριστεί Σημαντική Περιοχή για τα Πουλιά της Ελλάδας από την Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία με τη BirdLife International, και σε ορισμένα τμήματά του απαγορεύεται το κυνήγι, ώστε να πολλαπλασιάζονται τα ζώα και τα πουλιά.

Πρακτικές σημειώσεις

Το δάσος έχει μικρύνει με τον καιρό: στην αρχαιότητα κάλυπτε πολύ μεγαλύτερη έκταση, και οι καταπατήσεις μετέτρεψαν μεγάλα κομμάτια του, πρώτα τα πιο εύφορα, σε καλλιεργήσιμη γη. Η παράνομη υλοτομία, η βόσκηση, οι πυρκαγιές και η αδύναμη φυσική αναγέννηση παραμένουν απειλές, και οι κάτοικοι της περιοχής εξακολουθούν να παίρνουν από αυτό καυσόξυλα και λίγη στρογγυλή ξυλεία. Η περιοχή Natura 2000 του οροπεδίου Φολόης καλύπτει περίπου 97 τ.χλμ. (37 τετρ. μίλια), και το δάσος είναι από τα λίγα αμιγώς σπερμοφυή σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Εδώ κοντά

Το χωριό Φολόη απέχει περίπου 5 χλμ. βορειοβορειοδυτικά, η Λάμπεια περίπου 13 χλμ. βορειοβορειοανατολικά, η Αρχαία Ολυμπία περίπου 16 χλμ. νοτιοδυτικά, το όρος Ερύμανθος περίπου 26 χλμ. βορειοβορειοανατολικά και ο Πύργος περίπου 29 χλμ. δυτικονοτιοδυτικά, όλα σε ευθεία γραμμή.