Türk hamamı geleneği

Hamam, yıkanmaya dair İslami gereklilikler üzerinden Roma ve Bizans hamamından gelir, ve Osmanlı biçimi neredeyse hiç değişmemiş bir kalıba oturdu: kubbeli bir soyunmalık, alışmak için bir ılıklık, ve ortasında ısıtılmış mermer bir seki, göbek taşı, olan bir sıcaklık, orada yıkananlar başka bir şey olmadan önce yatar ve terler. Sonra kese gelir, bir görevlinin tenin üstünde çalıştırdığı sert bir eldiven, endişe verici miktarda deri çıkarır; sonra bir bez keseden dökülüp köpürtülen sabun yıkaması; sonra mermer kurnalardan taslarla durulama, ve sonunda soğuk su. Tarihsel olarak hamam bir yıkanma yeri olduğu kadar toplumsal bir kurumdu - gelin hamamları, dedikodu, iş, ve birçok kadının tek düzenli çıkışı. Mahalle hamamları hâlâ böyle çalışır ve çok az tutar; İstanbul'daki onarılmış anıtlar ziyaretçilere bunun kat kat fazlasına hizmet verir.

Gerçekte ne görürsün

• Göbek taşı - ortadaki ısıtılmış mermer seki.
• Kese - bir görevlinin çalıştırdığı sert eldiven.
• Köpük yıkaması - bez keseden dökülen köpük.
• Kubbeli sıcaklık - delikli cam ve taşın altında buhar.

Ne zaman gitmeli

Yıl boyu, ve en keyiflisi kışın. Erkek ve kadın saatleri ya da bölümleri her yerde ayrıdır - o hamamın programına bak.

Dürüst beklentiler

Kese sert ve nazik değildir. Peştemal getir ya da kirala; çoğu hamam verir. Mahalle hamamları ucuz ve gösterişsizdir; tarihî olanlar turist fiyatı alır. Görevlilere bahşiş âdettendir.

Yakın çevrede

İstanbul'da Cağaloğlu ve Kılıç Ali Paşa ünlü tarihî örneklerdir; Bursa'da Çekirge'nin kaplıcaları kaynak suyu kullanır.