یزد

یزد، میراث جهانی یونسکو بر لبه کویرهای مرکزی ایران، از روزگار باستان مسکون بوده و از باحال‌وهواترین شهرهای زمین است: هزارتویی طلایی از خشت، ساخته در سازگاری بی‌نقص با اقلیم سختش. شهر کهنش پیچاپیچی از کوچه‌های سایه‌دار است، تاج‌گذاشته به خط بامی ویژه از بادگیرها - برج‌های بلند باد که نسیم را می‌گیرند تا خانه‌های زیر را خنک کنند. یزد، کانون تاریخی دین زرتشتی، آتشکده‌ها و دخمه‌های کهن را هم در خود دارد.

تاریخچه

یافته‌های باستان‌شناختی در ۱۲ کیلومتری شمال شهر نشان می‌دهند که این ناحیه از دوره‌ی هخامنشی مسکونی بوده، و برخی پژوهشگران نام آن را با ایساتیس پیوند می‌دهند، شهری که پلینی بزرگ در شاهنشاهی اشکانی از آن یاد می‌کند. یزد در دوره‌ی ساسانی اهمیت یافت: یزدگرد یکم، که از ۳۹۹ تا ۴۲۰ فرمان راند، ضرابخانه‌ای اینجا برپا کرد، و تاریخ یزد از ۱۴۴۱ می‌گوید شهر را یزدگرد دوم از نو بنیاد نهاد. پس از فتح اسلامی بسیاری از زرتشتیان از استان‌های همسایه به اینجا کوچیدند، و شهر با پرداخت باجی اجازه یافت زرتشتی بماند، و اسلام تنها به‌تدریج چیره شد. جای دورافتاده‌اش در دل کویر آن را تا حد زیادی از جنگ دور نگه داشت، چنان‌که در یورش مغول پناهگاهی شد؛ مارکوپولو در ۱۲۷۲ از آن دیدن کرد و ابریشم‌بافی‌اش را ستود، در سده‌ی ۱۴ مدتی کوتاه پایتخت آل مظفر بود و در ۱۳۵۰-۱۳۵۱ در برابر محاصره‌ی اینجوها ایستادگی کرد، و از ۲۰۱۷ شهر تاریخی‌اش میراث جهانی است.

منبع: ویکی‌پدیای انگلیسی، «Yazd»

به چه توجه کنید

• شهر کهن - پیچاپیچ کوچه‌ها و بام‌های خشتی.
• بادگیرها - برج‌های باد خط آسمان کویری.
• مسجد جامع - سردر بلند کاشی و مناره‌ها.
• جاهای زرتشتی - آتشکده و دخمه‌ها.

کی بروید

بهار و پاییز، وقتی اقلیم کویری ملایم است؛ تابستان‌ها سوزان و شب‌های زمستان سردند. غروب از کافه‌ای بر بام، بر خط بام خشتی و بادگیرها، فراموش‌نشدنی است - و شهر کهن در خنکای شب جادویی گشتنی است.

پیش از رفتن

شهری کویری است، پس گرمای تابستان تند است و بهتر است پرهیخته شود، و دلربایی یزد در پرسه آهسته و باحال‌وهوا و معماری یکتایش است، نه یادمان‌های پرهیاهو. چون سراسر ایران، برنامه‌ریزی عملی روادید و پوشش و پول نقد لازم است.

در همان حوالی

روستاهای خشتی و کویرهای مرکز ایران گردش را گرفته‌اند.