Kadıköy ve Moda

Kadıköy, MÖ 675 civarında Megaralıların bugünkü Moda ve Bahariye çevresinde, boğazın karşısındaki Bizantion'dan önce kurduğu antik Kalkedon'un yerindedir; kent, kehanetteki körler ülkesinin karşısına yerleşilmesi hikâyesi yüzünden, yani karşı kıyıdaki daha iyi yeri göremeyen bir halkın yurdu olarak körler şehri diye anılır. Haydarpaşa Garı'nın arkasında ve Altıyol çevresindeki kazılarda bulunan eserler İstanbul Arkeoloji Müzeleri'nde sergilenir. Vapur iskelesinin yanındaki Kadıköy merkezinde, Osmanağa Camii'nin yanından başlayan ve taze balık, deniz ürünleri, zeytinyağlı sabun ve ülkenin her yerinden ürünler satılan Türkiye'nin en büyük yiyecek çarşısı bulunur; en eski kayıtlı lokum üreticisi Hacı Bekir ve çikolatacı Baylan da buradadır. Çevredeki dar sokaklar kafeler, barlar, lokantalar ve sinemalarla doludur, postanenin arkasında çok sayıda kitapçı vardır; Kadife Sokak'ta ise iki yandaki eski evler kafe ve bara dönüşmüştür. Yaya yolu olan Bahariye Caddesi'ndeki Süreyya Operası 1927'de inşa edilmiştir ve bugün senfonik eserlerin ve operaların sahnelendiği bir mekândır. Kuzeydeki tepelik alanda yer alan Yeldeğirmeni, adını 1774-1789 yıllarında yaptırılan dört yel değirmeninden alır ve İstanbul'un ilk apartman semti olarak da anılır. Merkezin güneyindeki yarımadada bulunan Moda daha sakindir: ancak 1870'lerden sonra varlıklı gayrimüslim ailelerin köşkler yaptırmasıyla bir yerleşim semtine dönüşmüştür; Ermeni, Rum ve Anglikan kiliseleri ve bugün müze olan rock müzisyeni Barış Manço'nun evi buradadır. Sakinler deniz kıyısında yürür ya da çimenlere oturup karşıdaki Avrupa yakasını seyreder; Moda dondurmacıları ve çay bahçeleriyle meşhurdur.

Arka plan

Moda, İstanbul'un Anadolu yakasında, Kadıköy'e bağlı bir semttir ve Kadıköy merkezi ile Kurbağalıdere arasındaki bir yarımadada yer alır. Ancak 1870'lerden sonra, varlıklı gayrimüslim ailelerin burada köşkler yaptırmasıyla önemli bir yerleşim yerine dönüşmüştür; bunlar arasında 1903 tarihli Arif Sarıca Köşkü ile bir zamanlar rock müzisyeni Barış Manço'nun evi olan ve bugün müze olarak kullanılan 1900 tarihli Whittall Köşkü vardır. Semtte Ermeni, Rum ve Anglikan kiliseleri, 1870'te kurulan Fransız Saint-Joseph Lisesi ve 1917'de yapılıp 2022'de restore edilen bir vapur iskelesi bulunur; 2003'ten beri de semte nostaljik bir tramvay hizmet verir.

Kaynak: İngilizce Vikipedi, "Moda, Kadıköy"

Nelere dikkat etmeli

• Yemek çarşısı - Türkiye'nin en büyüğü: taze balık ve deniz ürünleri, zeytinyağlı sabun ve Hacı Bekir lokumu.
• Yeldeğirmeni - adını 18. yüzyıldan kalma dört yel değirmeninden alan, apartmanlaşmanın 1800'lerin ikinci yarısında başladığı tepe semti.
• Moda sahili - yarımadayı dolaşan, karşıdaki Avrupa yakasına bakan deniz kıyısı yürüyüşü ve çimenler.
• Nostaljik tramvay - 2003'te açılan T3 hattı: Kadıköy'den Bahariye ve Moda üzerinden dönen, Almanya'dan alınmış ikinci el tramvayların çalıştığı 2,6 km'lik ring.

Ne zaman gitmeli

Nisan-haziran ve eylül-ekim. Kadıköy'de yaz ayları sıcak ve az yağışlı, kış ayları ılık ve yağmurlu geçer; en sıcak aylarda ortalama sıcaklık 23 °C'dir.

Gitmeden önce

Kadife Sokak ve çevresindeki sokaklar, semt sakinlerinin gürültü şikâyetlerine konu olur. Kadıköy'de Beyoğlu'ndaki kadar geç saatlere uzanan bir gece hayatı yoktur ve yemekler çoğunlukla kebap, midye tava gibi gündelik lezzetlerdir. İstanbul'un başka yerlerinde olduğu gibi Moda'nın tarihi evlerinin çoğunun yerine apartmanlar yapılmış, kıyıya yapılan dolgularla eski plajlar yok olmuştur. Ekim 2026'da nostaljik tramvay güzergâhındaki raylar tamire alınınca, aynı kod numarasını taşıyan T3 adlı elektrikli minibüs hattı 10 durakla çalışmaya başlamıştır.

Yakın çevrede

Moda'dan kuş uçuşu Süreyya Operası yaklaşık 800 m kuzey-kuzeydoğuda, Fenerbahçe stadı yaklaşık 1,2 km kuzeydoğuda, Haydarpaşa Garı yaklaşık 1,8 km kuzey-kuzeybatıdadır; Üsküdar yaklaşık 4 km, Kuzguncuk yaklaşık 6 km kuzeyde kıyı boyuncadır, eski şehirdeki Ayasofya ise suyun karşısında, yaklaşık 5 km kuzeybatıdadır. Kadıköy'den yaklaşık 13 km güney-güneydoğudaki Adalar'a vapur kalkar.