หมอลำ

หมอลำหมายถึงผู้ชำนาญในการลำ และเป็นดนตรีของภาคอีสานที่พูดภาษาลาว เป็นประเพณีการขับร้องกลอนยาวที่แต่เดิมเล่าเรื่อง เกี้ยวพาราสี และแต่งกลอนโดยไม่มีเครื่องดนตรี แล้วขับเคลื่อนด้วยแคน เครื่องเป่าไม้ไผ่ที่เรียงลำเป็นคู่และให้ทั้งเสียงคลอต่อเนื่องกับทำนองในเวลาเดียวกัน มันแยกออกเป็นหลายแบบ หมอลำกลอนคือการโต้กลอนสองคนแบบเก่า หมอลำซิ่งคือแบบไฟฟ้าที่เร็วขึ้นซึ่งเกิดในช่วงปี 1990 พร้อมกลอง เบส และคีย์บอร์ด และคณะใหญ่ที่ตระเวนแสดงซึ่งบางคณะมีนักเต้นและนักร้องหลายสิบคนพร้อมเครื่องปั่นไฟของตัวเอง เล่นตามงานวัดและงานหมู่บ้านทั่วอีสานตลอดหน้าแล้งและเล่นจนสว่าง ดนตรีนี้พูดเรื่องการย้ายถิ่นไปทำงาน ความยากจน ความรัก และเรื่องขำ และเคยถูกกรุงเทพมองข้ามมานานก่อนจะได้รับการยอมรับกว้างขึ้นในระยะหลัง ที่ที่ดีที่สุดในการฟังคืองานวัด ไม่ใช่หอแสดงดนตรี

ไฮไลต์

• แคน - เครื่องเป่าไม้ไผ่ที่ให้ทั้งเสียงคลอและทำนองพร้อมกัน
• การโต้กลอน - บทกลอนขับร้องแบบเก่าระหว่างสองคน
• คณะตระเวน - การแสดงเวทีใหญ่ตามงานหมู่บ้านที่เล่นจนสว่าง
• เนื้อหา - การย้ายถิ่น ความยากจน ความรัก และเรื่องขำในบทร้อง

ช่วงเวลาที่ควรไป

ฤดูงานวัดอยู่ราวพฤศจิกายนถึงเมษายน ซึ่งเป็นช่วงที่คณะออกตระเวน การแสดงเริ่มดึกและลากไปถึงเช้ามืด งานวัดหมู่บ้านไม่เสียค่าเข้า

ข้อควรรู้

การแสดงที่ดีที่สุดอยู่ในงานวัดหมู่บ้านที่ไม่ได้ประกาศออกนอกพื้นที่ การหาให้เจอจึงต้องถามคนในท้องถิ่น งานเล่นดึกมากและเสียงดังมาก และแทบทุกอย่างเป็นภาษาอีสานลาวมากกว่าภาษาไทยกลาง

บริเวณใกล้เคียง

ขอนแก่น อุดรธานี และอุบลเป็นศูนย์กลางหลัก ส่วนคณะต่าง ๆ ตระเวนทั่วทั้งภาค