เครื่องเขินล้านนา

เครื่องเขินคืองานรักของภาคเหนือ ตัวภาชนะสานหรือขดจากไม้ไผ่ผ่าซีก ปิดผิวด้วยยางรักทาทับกันหลายชั้น แต่ละชั้นขัดแล้วปล่อยให้แห้งในอากาศชื้นก่อนจะลงชั้นถัดไป พื้นที่เสร็จแล้วเป็นสีดำ ยืดหยุ่นเล็กน้อย และเบาพอจะยกด้วยนิ้วเดียว การตกแต่งมีสองแบบเป็นหลัก ลายรดน้ำเขียนลายด้วยน้ำยาหยุด แล้วปิดทองคำเปลวทั่วผิวและล้างส่วนที่เหลือออก เหลือทองบนพื้นดำ อีกแบบขูดเส้นละเอียดลงในรักแล้วถูสี ซึ่งมักเป็นสีแดง ลงในร่อง บานประตูวัด หีบพระธรรม เชี่ยนหมาก และขันโตกล้วนใช้งานนี้

จุดที่น่าสังเกต

• ตัวภาชนะไม้ไผ่ขด - ภาชนะที่ขึ้นจากตอกไม้ไผ่ ไม่ใช่ไม้กลึง
• ลายรดน้ำ - ทองคำเปลวที่ล้างออกจนเหลือเป็นลายที่เขียนไว้
• งานขูดลายสีแดง - เส้นที่ขูดลงในพื้นดำแล้วถูสีลงไป
• การใช้ในวัด - บานประตู หีบ และเครื่องบูชาที่ยังใช้อยู่ทุกวัน

ช่วงเวลาที่ควรไป

โรงงานเปิดตามเวลาทำงาน และห้องบ่มคือส่วนที่น่าสนใจ จึงควรถามก่อนคิดว่าจะเข้าดูได้ วัดในเชียงใหม่แสดงงานนี้ในที่ใช้จริงตลอดปี เดือนฝนที่จริงคือช่วงที่รักแห้งตัวได้ดีที่สุดเพราะยางรักต้องการความชื้น แม้นั่นจะไม่ค่อยเป็นเหตุผลในการวางแผนเดินทาง

ข้อควรรู้

งานรักจริงใช้เวลาเป็นสัปดาห์และราคาก็สะท้อนสิ่งนั้น ของที่เต็มแผงนักท่องเที่ยวส่วนใหญ่เป็นการพ่นเคลือบบนไม้อัดหรือเรซิน และการแยกออกต้องดูที่ขอบอย่างใกล้ชิด การสาธิตสั้นและมักจัดขึ้น ยางรักดิบทำให้บางคนเป็นผื่นเมื่อสัมผัส และชิ้นงานที่เสร็จแล้วไม่ชอบอากาศแห้งจากเครื่องทำความร้อนในบ้าน

บริเวณใกล้เคียง

ถนนสายหัตถกรรมสันกำแพง วัดพระสิงห์ และวัดในเมืองเก่า