โขน

โขนคือรูปแบบสวมหัวของรามเกียรติ์ ฉบับไทยของรามายณะ และเป็นศิลปะของราชสำนักมานานก่อนจะเป็นของสาธารณะ ยักษ์และลิงสวมหัวโขนที่ทำจากกระดาษลงรักซึ่งขึ้นรูปเป็นเดือน ๆ แล้วปิดทองและประดับกระจก ส่วนเทวดาและมนุษย์ไม่สวมหัวแต่ใส่ชฎาเป็นชั้น โดยตรึงใบหน้านิ่งราวกับเป็นหัวโขนอยู่ดี ผู้แสดงไม่พูด คนพากย์และคนเจรจากับลูกคู่เป็นผู้เดินเรื่อง ขณะที่วงปี่พาทย์ซึ่งมีปี่ ฆ้อง และกลอง ขับเคลื่อนการเคลื่อนไหวที่ช้า เป็นเหลี่ยม และฝึกกันมาตั้งแต่เด็ก ยูเนสโกขึ้นทะเบียนโขนเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมในปี 2018 การแสดงเต็มชุดใช้เวลาหลายชั่วโมง ส่วนโรงละครเล็กจัดฉบับย่อตลอดปี

จุดที่น่าสังเกต

• หัวโขน - ลงรักและปิดทอง หนึ่งแบบต่อหนึ่งประเภทตัวละคร
• วงปี่พาทย์ - ฆ้อง กลอง และเสียงปี่
• กองลิง - แกนกลางที่ใช้ท่าผาดโผนในฉากใหญ่
• คนพากย์และลูกคู่ - บทที่ผู้แสดงไม่เคยเอ่ยเอง

ช่วงเวลาที่ควรไป

การแสดงประจำปีชุดใหญ่เล่นในกรุงเทพช่วงหน้าหนาวและบัตรหมดเร็ว จึงควรจองทันทีที่ประกาศวัน โรงเล็กจัดโปรแกรมย่อยาวหนึ่งชั่วโมงตลอดปีเกือบทุกเย็น ควรอ่านย่อรามเกียรติ์มาก่อน เพราะถ้าไม่มีพื้นเรื่อง การตามเนื้อเรื่องจากท่ารำอย่างเดียวยากมาก

ข้อควรรู้

จังหวะช้าโดยตั้งใจและเรื่องเล่าด้วยภาษาและระดับที่ผู้มาเยือนส่วนใหญ่ตามไม่ทัน หนึ่งชั่วโมงจึงอาจรู้สึกยาว ฉบับที่ทำให้นักท่องเที่ยวตัดละครเหลือเพียงไฮไลต์ร้อยเรียงพร้อมอาหารค่ำ การแสดงเต็มชุดราคาสูง และมักห้ามถ่ายภาพเมื่อม่านเปิดแล้ว

บริเวณใกล้เคียง

โรงละครในเมืองเก่าของกรุงเทพอยู่ในระยะที่ไปถึงได้จากท่าเรือและย่านพระราชวัง