Pustynia Błędowska
Największy obszar luźnego piasku w Polsce, płat otwartych wydm między sosnowymi lasami, oglądany z platformy na wzniesieniu.
Piaski błędowskie leżą na płaskowyżu między Olkuszem a Zawierciem, to pas otwartych wydm i gołego piasku pozostały po osadach lodowcowych, później utrzymywany w stanie odsłoniętym przez stulecia wyrębu drewna dla miejscowych kopalń i hut. Kiedy drzew przestano wycinać, piasek zaczął zarastać, i duża część pierwotnego obszaru to dziś zarośla i młoda sosna, więc prace ochronne polegają na usuwaniu roślinności, by utrzymać otwarty grunt. To, co zostało, jest naprawdę osobliwe jak na Europę Środkową: blade wydmy, płytki strumień przecinający je w poprzek i horyzont z lasu. Zwykłe podejście prowadzi od Kluczy, gdzie drewniana platforma na wzniesieniu daje widok z góry.
Historia
Piaski i żwiry osadziły się tu w epoce lodowcowej, a potem zarosły gęstym lasem, który od XIII wieku wycinano na potrzeby kopalń srebra i ołowiu wokół Olkusza; wyręb i pobór wód podziemnych odsłoniły nagi piasek. Na początku XX wieku widywano tu miraże i burze piaskowe, a od lat 70. poziom wód gruntowych obniżył się o 20-30 m z powodu głębokiego wydobycia cynku i ołowiu w pobliżu.
Źródło: angielska Wikipedia, „Błędów Desert”
Najciekawsze
- Platforma Czubatka - drewniana konstrukcja widokowa na północnym wzniesieniu, patrząca przez otwarty piasek.
- Otwarte wydmy - niskie grzbiety bladego piasku z zmarszczkami po wietrze i rzadkimi kępami trawy.
- Strumień Biała Przemsza - płytki ciek płynący przez piaski i dalej w lasy.
- Nacierająca sosna - młode drzewa i zarośla wchodzące od brzegów, co pokazuje, dlaczego teren wymaga zabiegów.
Kiedy jechać
Wiosna i jesień są najwygodniejsze, bo cienia nie ma tu w ogóle, a letnie popołudnia są tu bezlitosne. Wczesny ranek i ostatnia godzina światła dają boczny kąt, przy którym wydmy naprawdę się rysują. Po deszczu piasek ciemnieje i twardnieje, co ułatwia chodzenie, ale mniej wychodzi na zdjęciach. Zimowe wizyty są surowe i puste.
Zanim pojedziesz
To w żadnym realnym sensie nie jest pustynia: obszar ma kilka kilometrów w poprzek, otacza go las i przemysł, a zarośla odbierają duże jego części. Część terenu jest zamknięta dla publiczności i ogrodzona. Nie ma cienia, wody ani żadnego zaplecza, chodzenie po głębokim piasku jest powolne, a wielu odwiedzających wyjeżdża z poczuciem, że nazwa obiecała za dużo.
W okolicy
Olkusz jest kwadrans drogi, a wapienne ostańce i ruiny zamków Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej ciągną się na wschód.
Godziny otwarcia, ceny biletów i sezonowe zamknięcia się zmieniają - sprawdź u źródła przed wyjazdem: strona oficjalna.
