Delfts blauw, de blauwwitte traditie

Toen er in het begin van de zeventiende eeuw Chinees porselein in hoeveelheid per schip begon binnen te komen, konden Nederlandse pottenbakkers het materiaal niet evenaren, dus evenaarden zij in plaats daarvan het uiterlijk: plaatselijke klei, daarover een dekkend wit tinglazuur, en kobalt rechtstreeks op het rauwe glazuur geschilderd voor het bakken. Op zijn hoogtepunt had Delft tientallen plateelbakkerijen die werkten vanuit verbouwde brouwerijgebouwen, en het aanbod liep van eenvoudige tegels tot tulpenvazen die in lagen waren opgebouwd. Het grootste deel van de handel stortte in de achttiende eeuw in toen goedkoper Engels goed het onderbood. Eén werkplaats, gesticht in 1653, draait nog, en schilders vullen daar borden en tegeltableaus uit de vrije hand, zonder overdruk.

Wat je echt ziet

• De schildersbank - kobalt uit de vrije hand op rauw glazuur, zonder mogelijkheid een uitschieter te herstellen.
• Tegeltableaus - hele voorstellingen opgebouwd over tientallen tegels: schepen, dieren, kinderspelen.
• Tulpenvazen - in lagen gestapeld met tuiten, gemaakt voor losse stelen.
• Het merk aan de onderkant - hoe je een handbeschilderd stuk van een bedrukt souvenir onderscheidt.

Wanneer je moet gaan

Het hele jaar en binnen. Schilders werken kantooruren, dus een doordeweekse ochtend is het moment om de banken bezet te zien; laat op vrijdag kan de hal leeg zijn. Fabrieksrondleidingen moeten in de zomer worden geboekt. De Delftse musea behandelen de geschiedenis goed en zijn er vooraf of achteraf een uur voor waard.

Eerlijke verwachtingen

De demonstratie is kort en de route eindigt in een winkel, en zo houden de werkplaatsen het vol. Echt handbeschilderde stukken kosten veel geld, en het goedkope blauwe souvenirgoed in de stad is bedrukt en vaak helemaal niet in Delft gemaakt. Wie eerder een werkende pottenbakkerij heeft gezien, zal veel hiervan bekend voorkomen.

In de buurt

De Delftse binnenstad ligt op loopafstand; Den Haag is twaalf minuten met de trein.