Glymur
Næsthæsti foss Íslands, 198 m hár, ofan í mosavaxið gljúfur innst í Hvalfirði; að honum er gengið fram hjá litlum helli og yfir mjóa brú.
Glymur er foss í Botnsá í Botnsdal innst í Hvalfirði á Vesturlandi og er næsthæsti foss landsins, 198 m hár; aðrar heimildir nefna 196 m, og Hagstofa Íslands 190 m. Hann var lengi talinn hæsti foss Íslands, en það breyttist þegar Morsárfoss kom undan Vatnajökli árið 2007 og var mældur hærri árið 2011. Botnsá kemur úr Hvalvatni, náttúrulegu stífluvatni sem er um 160 m djúpt og annað dýpsta vatn landsins; það varð til þegar móbergsfjallið Hvalfell, sem hlóðst upp í gosi undir jökli á ísöld, stíflaði dalinn. Skammt neðan vatnsins fellur áin meðfram Hvalfelli ofan í þröngt, mosavaxið gljúfur, um 1 km langt og svo djúpt að allur fossinn sést ekki af gilbörmunum. Að fossinum er gengið frá bílastæði við enda vegarins, um 3 km leið eftir merktum stígum; á einni leiðinni er farið fram hjá litlum helli og yfir ána á mjórri bráðabirgðabrú, sem er lokuð yfir vetrarmánuðina, áður en lagt er í bratta brekkuna upp á gljúfurbrúnina, sem samkvæmt einni heimild kallast Leggjabrjótur. Færri leggja leið sína þangað síðan Hvalfjarðargöng voru opnuð undir fjörðinn. Nafnið kemur úr þjóðsögu: álfkona breytti manni sem sveik hana í tryggðum í hvalinn Rauðhöfða, sem tók að granda bátum í Faxaflóa, uns gamall og blindur prestur í Saurbæ, sem misst hafði tvo syni sína, teymdi hann upp eftir Botnsá; í gljúfrinu var svo þröngt að jörðin skalf og drunur hljómuðu, og hvalurinn endaði í Hvalvatni, þar sem hann sprakk.
Bakgrunnur
Glymur er foss í Hvalfjarðarsveit á Vesturlandi og er næsthæsti foss landsins, 198 m hár. Hann var lengi talinn hæstur, þar til Morsárfoss, nálægt Morsárjökli, var mældur að nýju árið 2011. Fossinn er innst í Hvalfirði, þar sem Botnsá, sem rennur úr Hvalvatni, steypist meðfram Hvalfelli niður í bratt gljúfur. Færri koma þangað síðan Hvalfjarðargöng voru opnuð undir fjörðinn, og íslensk þjóðsaga um hvalinn Rauðhöfða er sögð skýra tilurð fossins.
Heimild: enska Wikipedia, „Glymur“
Hvað er þar
- 198 metra fall - lengi talinn hæsti foss Íslands, þar til Morsárfoss kom í ljós árið 2007 og var mældur hærri árið 2011.
- Lítill hellir á leiðinni - rétt áður en lagt er í bratta brekkuna upp gljúfrið.
- Mjó brú - yfir Botnsá, lokuð yfir vetrarmánuðina.
- Gljúfur grænt af mosa - um 1 km langt og svo djúpt að allur fossinn sést ekki af brúninni.
Hvenær á að fara
Utan vetrarmánaðanna, þegar mjóa brúin yfir ána er opin; á veturna er hún lokuð og þarf þá að fara yfir ána án hennar. Gangan tekur um 2 klukkustundir samkvæmt einni heimild og rúmlega 1½ klukkustund samkvæmt annarri.
Áður en þú ferð
Að fossinum verður aðeins komist fótgangandi og leiðin er erfið: fara þarf með gát á stígunum og fara yfir læki á leiðinni. Erfitt er að sjá allan fossinn af gljúfurbörmunum; besta útsýnið, af tveimur bergsnösum sem náð er með því að ganga upp með ánni að suðaustan, er ekki leið fyrir lofthrædda, og að brjótast upp eftir ánni inn í gljúfrið er hættulegt og ekki ráðlagt.
Í nágrenninu
Hvalvatn er um 4 km í austsuðaustur, Þingvellir um 16 km í suðsuðaustur, Mosfellsbær um 34 km í suðvestur, Borgarnes um 36 km í vestnorðvestur, Akranes um 42 km í vestsuðvestur og Reykjavík um 43 km í suðvestur, allt í beinni loftlínu.
Opnunartímar, miðaverð og árstíðabundnar lokanir breytast - athugaðu opinberu heimildina áður en þú ferð: opinber síða.
