توس
شهرکی نزدیک مشهد که فردوسی در آن خفته - با آرامگاهی مرمرین از دهه ۱۳۱۰ در باغی.
فردوسی شاهنامه را حدود ۴۰۰ قمری به پایان برد: حماسه‌ای منظوم در حدود پنجاه هزار بیت، دربرگیرنده شاهان اسطوره‌ای و تاریخی ایران - اثر کانونی ادب پارسی، و دلیلی بزرگ که زبان به ریختی که ماند، ماند. او نزدیک توس زاد و درگذشت، و مزارش تا دهه ۱۳۱۰ سازه‌ای ساده داشت - تا آرامگاهی نو در مرمر سفید ساخته شد، به شیوه‌ای آگاهانه هخامنشی: مکعبی با تارک پلکانی، نشانده در باغی دیواربسته با نگاره‌هایی از شاهنامه گردش. ویرانه‌های شهر سده‌های میانه توس - با باروهای خشتی سترگش - و هارونیه، بنایی آجری و گنبددار با کارکردی نامعلوم، همان نزدیکی ایستاده‌اند.
تاریخچه
بنا بر افسانه، شهر را توس پسر نوذر بنیاد نهاد و اقامتگاه گشتاسپ شاه، نخستین گرونده به دین زرتشتی، بود؛ یونانیان باستان آن را سوسیا می‌شناختند، و اسکندر مقدونی در ۳۳۰ پیش از میلاد آن را گرفت. شهر از چهار شهرک تابران، رادکان، نوقان و تروید تشکیل می‌شد، و در ۸۰۹ هارون‌الرشید، خلیفه‌ی عباسی، در توس بیمار شد و درگذشت.
منبع: ویکی‌پدیای انگلیسی، «Tus, Iran»
آنجا چه هست
- آرامگاه مرمرین فردوسی - مکعبی از دهه ۱۳۱۰ به سبک هخامنشی.
- نگاره‌های شاهنامه - صحنه‌های حماسه، گرد آرامگاه.
- هارونیه - بنایی آجری گنبددار با کارکردی جدالی.
- باروهای شهر کهن - حصارهای خشتی شهر قدیم توس.
کی بروید
فروردین تا خرداد و مهر تا آذر. دو تا سه ساعت. ایرانیان پیوسته می‌آیند و بر مزار می‌خوانند - به‌ویژه روز فردوسی در اردیبهشت. صبح‌ها خلوت‌ترند.
نکته‌های کاربردی
آرامگاه سده چهاردهمی است و هخامنشی‌نمایی‌اش انتخابی امروزین است، نه ریختی تاریخی. شهر سده‌های میانه بیشتر باروی فرسوده است. توضیح انگلیسی محدود است. باغ در تعطیلات شلوغ می‌شود.
در همان حوالی
مشهد در جنوب شرق است؛ نیشابور در غرب.
ساعت کار، قیمت بلیت و تعطیلی‌های فصلی تغییر می‌کند - پیش از رفتن منبع رسمی را ببینید: سایت رسمی.