سازه‌های آبی شوشتر

سامانه تاریخی آبی شوشتر مجموعه آبیاری ساسانی شهر جزیره‌ای شوشتر در خوزستان است که از بندها، پل‌ها، کانال‌ها و سازه‌های دیگر در ۱۳ محوطه تشکیل شده و همه با هم یک سامانه را می‌سازند، و در سال ۲۰۰۹ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد. سازه کلیدی آن بند قیصر بود، سدی رومی به طول حدود ۵۰۰ متر بر کارون که در قرن سوم میلادی به دستور ساسانیان و به دست کارگران رومی ساخته شد و نخستین سازه ایران بود که پل و سد را با هم داشت؛ این بند همراه با بند میزان آب رود را نگه می‌داشت و به کانال‌های آبیاری می‌انداخت. گفته می‌شود بخش‌هایی از سامانه به روزگار داریوش بزرگ برمی‌گردد. دو کانال انحرافی، شطیط و گرگر، میان‌آب را در بر گرفته‌اند، جزیره‌ای که شوشتر در شمال آن است، و یکی از آن‌ها هنوز از راه تونل‌ها آب را به شهر و سپس به دشت جنوبی می‌رساند و کشاورزی و باغداری را ممکن می‌کند. در کنار بند پل گرگر، سه تونل و کانال‌های بلیتی و سه‌کوره آسیاب‌ها و آبشارها را آب می‌دهند، و قلعه سلاسل مرکز گرداندن این سامانه بود.

پیشینه

سامانه تاریخی آبی شوشتر از دوران ساسانی، شهر جزیره‌ای شوشتر در استان خوزستان ایران را آبیاری می‌کرد. ۱۳ بند، پل، کانال و سازه دیگر آن با هم یک سامانه آبی واحد را می‌سازند که برای کشاورزی، پایه اصلی اقتصاد ساسانیان، ساخته شد. این سامانه در سال ۲۰۰۹ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد.

منبع: ویکی‌پدیای انگلیسی، «Shoushtar Historical Hydraulic System»

آنجا چه هست

• آسیاب‌ها و آبشارها - که از پشت بند پل گرگر با تونل‌ها و کانال‌ها آب می‌گیرند.
• کانال‌ها و تونل‌ها - کانال گرگر و تونل‌هایی که آب را به شهر و آسیاب‌ها می‌برند.
• بند میزان - که همراه با بند قیصر آب کارون را نگه می‌داشت و به کانال‌ها می‌انداخت.
• ۱۳ محوطه - از بند میزان و برج کلاه‌فرنگی تا قلعه سلاسل و بند شرابدار.

کی بروید

آبان تا اسفند. نیم روز.

خوب است بدانید

بخش‌های سامانه در ۱۳ جای مختلف شهر پراکنده‌اند، از جمله بند پل برج عیار با مقام صابئین، بند پل‌های خداآفرین و شادروان، بندهای خاک و لشکر و کانال داریون. در این محوطه برجی هم برای سنجش سطح آب هست.

در همان حوالی

چغازنبیل حدود ۳۱ کیلومتر در غرب، دزفول حدود ۵۵ کیلومتر در شمال‌غربی و اهواز حدود ۸۳ کیلومتر در جنوب است.