ارگ راین

ارگ راین بر بالای تپه‌ای در شهر راین قرار دارد که بر دامنه کوه هزار است. مساحت ارگ به روایتی بیش از ۲۲٬۰۰۰ متر مربع و به روایتی دیگر حدود ۲۰٬۰۰۰ متر مربع است؛ نقشه‌اش تقریباً مربع است و حصاری به بلندی بیش از ۱۰ متر (۳۳ پا) با شانزده برج دیدبانی گرداگرد آن را گرفته است؛ تنها ورودی آن، با سردری بزرگ، در جبهه شرقی است. درون ارگ بازار، حاکم‌نشین، خانه‌های اعیانی، چهار انبار، آتشکده، مکتب‌خانه، ساختمان قرنطینه و محله‌های عامه‌نشین هست و مصالح همه خشت خام است. ارگ راین از ارگ بم کوچک‌تر است اما به آن شباهت دارد، دومین بنای خشتی بزرگ جهان پس از ارگ بم شمرده می‌شود و گمان می‌رود راین تا سال ۱۸۶۸ میلادی مسکونی بوده است.

پیشینه

ارگ راین دژی کهن از خشت خام در شهر راین، در جنوب کرمان، است. با آنکه بلایای طبیعی بناهای همانند آن را در آن نزدیکی ویران کرده‌اند، از جمله ارگ بم را که در زمین‌لرزه دسامبر ۲۰۰۳ فروریخت، این ارگ به‌خوبی برجا مانده است. گمان می‌رود دست‌کم ۱۰۰۰ سال قدمت داشته باشد و شاید بر پی‌هایی از دوره ساسانی بنا شده باشد، و راین احتمالاً تا سال ۱۸۶۸ میلادی مسکونی بوده است. بنا بر اسناد آن روزگار، شهر بر سر راه بازرگانی مهمی قرار داشت، پارچه‌های مرغوب در آن داد و ستد می‌شد و شمشیر و چاقو و بعدها تفنگ در آن ساخته می‌شد. ارگ راین برای ثبت در فهرست میراث جهانی یونسکو پیشنهاد شده است.

منبع: ویکی‌پدیای انگلیسی، «Rayen Castle»

به چه توجه کنید

• بارو و برج‌های دیدبانی - حصاری تقریباً مربع و بلندتر از ۱۰ متر (۳۳ پا)، با شانزده برج و تنها یک ورودی در جبهه شرقی؛ گمان می‌رود به سبب همین باروهای بلند بود که اعراب در روزگار یزدگرد سوم، آخرین شاه ساسانی، نتوانستند شهر را بگیرند.
• حاکم‌نشین - جایگاه حاکم، در بخش اعیان‌نشین ارگ و جدا از محله‌های عامه‌نشین.
• بازار و آتشکده - همراه با چهار انبار، مکتب‌خانه و ساختمان قرنطینه در درون باروها.
• کوه هزار - شهر بر دامنه آن است؛ با بلندی ۴۵۰۱ متر (۱۴٬۷۶۷ پا) بلندترین قله استان کرمان است.

کی بروید

منابع فصل خاصی برای بازدید نمی‌گویند. ارگ در ارتفاع حدود ۲۲۰۰ متر (۷٬۲۱۸ پا) بر دامنه کوه هزار است و شهر راین، در ارتفاع ۲۲۱۸ متری، آب و هوای معتدل کوهستانی دارد، با زمستان‌های سرد و تابستان‌های خنک. ارگ راین از ۱ فروردین ۱۳۴۵ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده و هر سال میزبان گردشگران داخلی و خارجی است.

نکته‌های کاربردی

منابع درباره قدمت ارگ یکسان نمی‌گویند: به روایتی دست‌کم ۱۰۰۰ سال و به روایتی دیگر دست‌کم حدود ۱۵۰۰ سال. پیش از آن قلعه‌هایی کهن‌تر در این محل بوده که بر اثر حوادث طبیعی از میان رفته‌اند، و در تاریخ کرمان از قلعه راین در قرن اول هجری نام برده شده است. برای نگهداری ارگ و ثبت آن در فهرست میراث جهانی یونسکو تلاش می‌شود.

در همان حوالی

قله کوه هزار حدود ۱۸ کیلومتر در غرب جنوب غربی، ماهان حدود ۵۴ کیلومتر در شمال شمال غربی، کرمان حدود ۸۵ کیلومتر در شمال شمال غربی و بم و ارگش حدود ۱۰۴ کیلومتر در شرق جنوب شرقی است، همه در خط مستقیم.