نیشابور

نیشابور از شهرهای بزرگ جهان اسلامی سده‌های میانه بود، کانونی از دانش و سفالگری بر جاده خراسان، که به دست مغول و زمین‌لرزه‌ها بیشتر ویران شد و هرگز به‌تمامی برنخاست - و آنچه امروز بازدیدکننده را می‌کشد، مزارهای اوست. عمر خیام، ریاضی‌دان و اخترشناس و شاعر، اینجا زیر آرامگاهی ساخته ۱۳۴۲ خفته است: شبکه‌ای باز از لوزی‌های بتنی به طرح هوشنگ سیحون، از بهترین یادمان‌های مدرن ایران. عطار، شاعر صوفی و سراینده منطق‌الطیر، همان نزدیکی زیر گنبدی تیموری آرمیده. تپه‌های شمال شهر معدن‌هایی را دارند که هزاره‌هاست فیروزه ایران را بیرون می‌دهند، و سنگ در بازار تراشیده و فروخته می‌شود.

تاریخچه

شهر در سده‌ی ۳ به دست شاپور یکم به عنوان مرکز یکی از استان‌های ساسانی به نام ابرشهر بنیاد نهاده شد، بعدها پایتخت طاهریان در سده‌ی ۹ و نخستین پایتخت امپراتوری سلجوقی در سده‌ی ۱۱ شد، و معدن‌های فیروزه‌ی نزدیک آن دست‌کم دو هزار سال است که سنگ مرغوب فراهم می‌کنند.

منبع: ویکی‌پدیای انگلیسی، «Nishapur»

آنجا چه هست

• آرامگاه شبکه‌ای خیام - سازه بتنی باز ۱۳۴۲.
• مزار عطار - شاعر صوفی زیر گنبدی تیموری.
• فیروزه معدن‌های بومی - سنگی تراشیده و فروخته در شهر.
• بستر خراسانی - شهر کهن جاده میان مشهد و تهران.

کی بروید

فروردین تا خرداد و مهر تا آذر. نصف روز. هر دو آرامگاه در باغ نشسته‌اند و ایرانیان برای نشستن و خواندن به کارشان می‌برند. کارگاه‌های فیروزه روزهای کاری بازند.

نکته‌های کاربردی

از شهر سده‌های میانه تقریبا هیچ بر خاک نمانده. هر دو آرامگاه سازه‌های سده چهاردهم به بعدند بر مزارها. فیروزه فروخته به بازدیدکننده در کیفیت و پرداخت بسیار ناهمسان است؛ با احتیاط بخرید. توضیح انگلیسی ناچیز است.

در همان حوالی

مشهد در شرق است؛ توس در شمال شرق.