خرانق

خرانق دو آبادی است: روستای کهن خشتی بر پشته‌ای بالای دره رود - رهاشده وقتی اهالی به خانه‌سازی نو در آن‌سو کوچیدند - و آبادی امروزی که جایش را گرفت. کهنه همان است که برایش می‌ایستند: توده‌ای فشرده از خانه‌های فروریزنده، کوچه‌های سرپوشیده، گذرهای تاق‌دار و بام‌مهتابی‌ها که می‌شود در آنها گشت - و همه آرام‌آرام به خاک بازمی‌گردد؛ همان کیفیتی که روستاهای مرمت‌شده ندارند. بر فرازش مناره‌ای سده یازدهمی ایستاده که اگر از بالا تکانش دهند، آشکارا می‌جنبد - پدیده‌ای که با چند مناره دیگر ایران مشترک است و ساخت باریکش توضیح می‌دهد. کاروانسرایی مرمت‌شده در پایین مهمانخانه است و پلی قاجاری دره را می‌گذرد.

تاریخچه

این نام به معنای «زادگاه خورشید» است، و گفته می‌شود که این روستا ۴٬۵۰۰ سال مسکونی بوده است. روستا از کشاورزی رونق داشت، اما با خشک شدن آب آن، مردم شهرک خشتی کهن را ترک کردند، و اکنون بیش از ۴۰۰ نفر در روستای نو در کنار آن زندگی می‌کنند.

منبع: ویکی‌پدیای انگلیسی، «Kharanaq»

آنجا چه هست

• روستای خشتی رهاشده - کوچه‌ها و گذرهای تاق‌دار، بازگردنده به خاک.
• مناره جنبان - برجی سده یازدهمی که آشکارا می‌جنبد.
• بام‌مهتابی‌های گذرپذیر - ساخت سوار بر همِ روستای کهن.
• کاروانسرای مرمت‌شده - اکنون مهمانخانه، پای پشته.

کی بروید

فروردین تا خرداد و مهر تا آذر. دو ساعت - معمولا در گشتی با چک‌چک و میبد از یزد. نور عصر بر خشت بهترین است.

خوب است بدانید

روستای کهن به‌راستی ناپایدار است: بام‌های فروریزنده و پرتگاه‌های باز؛ با احتیاط بروید و از بام‌های مشکوک دور بمانید. بالارفتن از مناره اغلب مجاز نیست. توضیحی نیست. امکانات به کاروانسرا محدود است.

در همان حوالی

چک‌چک و میبد در غرب‌اند؛ یزد در جنوب.