گنجنامه
دو سنگ‌نوشته هخامنشی بر گرانیت کوه الوند بالای همدان، کنار آبشاری.
دو تخته چهارگوش بر رخساره گرانیتی کوه الوند بالای همدان تراشیده شده، هر یک با یک متن به سه زبان - پارسی باستان، ایلامی و بابلی: یکی اعلان داریوش بزرگ و دیگری خشایارشا؛ هر دو با ستایش اهورامزدا آغاز می‌شوند و القاب و تبار شاه را می‌آورند. چون معنا سده‌ها فراموش شده بود، پنداشتند تخته‌ها راهنمای رمزی گنجی نهفته‌اند - نام «گنجنامه» از همین‌جاست. آبشاری کنارشان فرو می‌ریزد و جایگاه در سرِ دره‌ای است که همدان چون تفرجگاه به کارش می‌برد - با تله‌کابینی که از کوه بالا می‌رود، رستوران‌ها و بساط گردش؛ پس کتیبه‌ها جای خود را با تفریحگاهی شلوغ قسمت می‌کنند.
پیشینه
این محوطه در ۱۲ کیلومتری جنوب غربی همدان، اکباتان باستان، و در ارتفاع حدود ۲۰۰۰ متری کوه الوند قرار دارد. کتیبهٔ بالا و چپ به فرمان داریوش بزرگ، که از ۵۲۲ تا ۴۸۶ پیش از میلاد فرمانروایی کرد، و کتیبهٔ سمت راست برای پسرش خشایارشا، که از ۴۸۶ تا ۴۶۵ پیش از میلاد فرمانروایی کرد، ساخته شده است. هر لوح ۲ در ۳ متر است و در ۲۰ سطر بر سنگ گرانیت بالای یک جویبار کنده شده، و جز نام شاه، متن دو کتیبه یکسان است. به گفتهٔ استوارت سی. براون، این کوه پیش از دوران هلنی ظاهراً گذرگاه اصلی شرقی به غربی الوند بوده، و اکباتان به سبب ارتفاع زیاد و هوای معتدلش پایتخت تابستانی بود.
منبع: ویکی‌پدیای انگلیسی، «Ganjnameh»
به چه توجه کنید
- دو تخته سه‌زبانه - داریوش و خشایارشا به سه خط.
- آبشار کنارشان - آبِ فروریزنده بر گرانیت.
- تله‌کابین الوند - بالارونده از دره به کوه.
- قصه نام - تخته‌هایی که سده‌ها نقشه گنج خوانده شدند.
کی بروید
فروردین تا مهر؛ دره در زمستان برف‌گیر است هرچند خود جایگاه بازمی‌ماند. دو ساعت. روزهای وسط هفته بسیار خلوت‌ترند؛ جمعه‌ها و تعطیلات دره از بساط‌نشین‌ها پر می‌شود.
خوب است بدانید
پیرامون، تفرجگاهی بازاری است با دکه و رستوران و شلوغی - که با کتیبه‌ها ناجور می‌نشیند. تخته‌ها پشت نرده‌اند و هوازده. زباله در روزهای شلوغ مشکل است. صف تله‌کابین در تعطیلات بلند است.
در همان حوالی
شهر همدان در پایین است؛ آرامگاه بوعلی در مرکز شهر.
ساعت کار، قیمت بلیت و تعطیلی‌های فصلی تغییر می‌کند - پیش از رفتن منبع رسمی را ببینید: سایت رسمی.