چغازنبیل
زیگورات ایلامی سده سیزدهم پیش از میلاد در خوزستان - به گفته یونسکو سالم‌ترین نمونه بنای هرمی پلکانی.
UNESCO - میراث جهانی
اونتاش نپیریشا، شاه ایلام، حدود ۱۲۵۰ پیش از میلاد شهری آیینی اینجا بنیاد نهاد و در میانه‌اش زیگوراتی ساخت که از پنج اشکوب آغازین، حدود بیست‌وپنج مترش مانده است - که یونسکو آن را سالم‌ترین نمونه بنای هرمی پلکانی می‌داند. توده‌ای یکپارچه از خشت بود با رویه آجر پخته، و کتیبه‌هایی به میخی ایلامی در نوارهایی گرداگرد بیرون، نام شاه را می‌گویند؛ و برخلاف زیگورات‌های میان‌رودان، اشکوب‌هایش نه روی هم، که تو در تو ساخته شده‌اند. سه دیوار پیرامونی گردش کشیده‌اند - با معبدها، کاخ‌ها و آرامگاه‌های شاهی میانشان - و سامانه‌ای آبی، آب را از کرخه از نزدیک پنجاه کیلومتر دورتر می‌آورد. ساخت‌وساز شهر پس از مرگ شاه هم ادامه یافت و گمان می‌رود تا حدود ۶۴۵ پیش از میلاد، که آشوربانیپال شاه آشور آن را غارت کرد، برپا بود؛ برخی پژوهشگران پایان سکونت در آن را اواخر سده دوازدهم پیش از میلاد می‌دانند.
تاریخچه
اونتاش-ناپیریشا، شاه ایلام، این مجموعه را حدود ۱۲۵۰ پیش از میلاد ساخت، تاریخی قراردادی در سده‌ی ۱۴ یا ۱۳ پیش از میلاد، بیشتر برای بزرگداشت خدای اینشوشیناک؛ نام اصلی آن، دور اونتاش، به معنای شهر اونتاش است، هرچند احتمالا جز کاهنان و خدمتکاران کسان اندکی آنجا می‌زیستند. سه دیوار تودرتو زیگورات، یازده معبد خدایان دیگر و کاخ‌های شاهی با پنج آرامگاه زیرزمینی را در بر می‌گیرند، و کتیبه‌های آجری از بیست‌ودو معبد نام می‌برند که تنها حدود نیمی از آن‌ها پیدا شده است. ساخت‌وساز پس از مرگ شاه ادامه یافت، و گمان می‌رود شهر تا زمانی برپا بود که آشوربانیپال، شاه آشور، حدود ۶۴۵ پیش از میلاد آن را غارت کرد، هرچند برخی پژوهشگران پایان آن را اواخر سده‌ی ۱۲ پیش از میلاد می‌دانند. زمین‌شناسی که در جست‌وجوی نفت بود آجری کتیبه‌دار یافت و آن را نزد کاوشگران شوش برد؛ رولان دو مکنم در ۱۹۳۵-۱۹۳۹ و ۱۹۴۶ اینجا کاوید، رومن گیرشمن آن را در شش فصل میان ۱۹۵۱ و ۱۹۶۲ کاوش کرد، و در ۱۹۷۹ نخستین محوطه‌ی ایران در فهرست میراث جهانی شد. نام آن را معمولا تپه‌ی سبد ترجمه می‌کنند.
منبع: ویکی‌پدیای انگلیسی، «Chogha Zanbil»
به چه توجه کنید
- زیگورات بیست‌وپنج‌متری - به گفته یونسکو سالم‌ترین نمونه از گونه خود.
- نوارهای میخی ایلامی - کتیبه‌ها گرداگرد رویه آجری.
- سه دیوار پیرامونی - معبدها و آرامگاه‌ها میان حلقه‌ها.
- سنگفرش و آبروهای اصیل - کف‌های کار، هنوز بر جای.
کی بروید
آبان تا اسفند؛ خوزستان در تابستان از گرم‌ترین جاهای مسکون زمین است. دو تا سه ساعت. بامداد زود یا عصر برای نور و دما. غروب بر آجر استثنایی است.
خوب است بدانید
در محوطه هیچ سایه‌ای نیست و بازدید تابستانی خطرناک است. بالارفتن از زیگورات فراتر از اشکوب پایینی مجاز نیست. تابلوها اندک‌اند. راه شوش جاده‌ای معمولی است، بی‌وسیله همگانی.
در همان حوالی
شوش در شمال غرب است؛ شوشتر و سازه‌های آبی‌اش در شرق.
ساعت کار، قیمت بلیت و تعطیلی‌های فصلی تغییر می‌کند - پیش از رفتن منبع رسمی را ببینید: سایت رسمی.