Μυστράς

Ο Μυστράς ήταν η λαμπρή τελευταία πράξη του Βυζαντίου: μια οχυρωμένη πόλη που ξεχύνεται σε έναν σπόνδυλο του Ταϋγέτου όπου, καθώς η αυτοκρατορία συρρικνωνόταν, η τέχνη και η φιλοσοφία της έκαψαν πιο δυνατά - ο τελευταίος αυτοκράτορας, ο Κωνσταντίνος ΙΑ΄, κυβέρνησε εδώ ως δεσπότης πριν ανέβει στον θρόνο, και οι σχολές του βοήθησαν να μεταφερθεί η ελληνική μάθηση στην Ιταλία της Αναγέννησης. Εγκαταλειμμένος τον δέκατο ένατο αιώνα για τη σημερινή Σπάρτη στην πεδιάδα από κάτω, επιβιώνει ως μια πλήρης μεσαιωνική πόλη χωρίς κατοίκους: παλάτια, αρχοντικά και σοκάκια που ανεβαίνουν ανάμεσα σε εκκλησίες των οποίων οι τρούλοι κρατούν ακόμη μερικές από τις ωραιότερες υστεροβυζαντινές τοιχογραφίες που υπάρχουν, αγίους και αγγέλους που λάμπουν σε μισοσκότεινα εσωτερικά, ενώ ένα γυναικείο μοναστήρι κρατά ήσυχα ζωντανή την αρχική ζωή του χώρου.

Ιστορία

Τον χειμώνα του 1248-1249 ο Γουλιέλμος Β' Βιλλεαρδουίνος, Φράγκος πρίγκιπας της Αχαΐας, διάλεξε μια απόληξη του Ταϋγέτου κοντά στην αρχαία Σπάρτη για το φρούριο που έγινε ο Μυστράς· αιχμάλωτος στη μάχη της Πελαγονίας το 1259, κέρδισε την ελευθερία του παραχωρώντας τον Μυστρά, τη Μονεμβασιά και τη Μεγάλη Μάνη στους Βυζαντινούς το 1262, και οι κάτοικοι της Λακεδαίμονος, εκτεθειμένοι στις επιδρομές, μετακινήθηκαν σε μια νέα πόλη κάτω από το φρούριο. Το 1349 ο Ιωάννης ΣΤ' Καντακουζηνός τον έκανε πρωτεύουσα του Δεσποτάτου του Μορέως για τον γιο του Μανουήλ, και άκμασε στην Παλαιολόγεια Αναγέννηση, προσελκύοντας καλλιτέχνες, αρχιτέκτονες και στοχαστές όπως ο Γεώργιος Γεμιστός Πλήθων· ο τελευταίος βυζαντινός αυτοκράτορας, ο Κωνσταντίνος ΙΑ', ήταν δεσπότης εδώ πριν ανέβει στον θρόνο στην Κωνσταντινούπολη. Ο Μυστράς παραδόθηκε στους Οθωμανούς στις 31 Μαΐου 1460, έμεινε κατοικημένος σε όλη την Οθωμανοκρατία και εγκαταλείφθηκε τη δεκαετία του 1830, όταν χτίστηκε η νέα Σπάρτη περίπου οκτώ χιλιόμετρα ανατολικότερα.

Πηγή: αγγλική Βικιπαίδεια, «Mystras»

Τι αξίζει να προσέξεις

• Οι αγιογραφημένες εκκλησίες - οι ζωγραφισμένοι ουρανοί της Περιβλέπτου, της Παντάνασσας και της Οδηγήτριας.
• Το Παλάτι των Δεσποτών - η αναστηλωμένη μεγάλη αίθουσα των αρχόντων της πόλης.
• Το πάνω κάστρο - η φράγκικη κορόνα του φρουρίου με θέες στον Ταΰγετο και σε όλον τον χώρο.
• Η μονή Παντάνασσας - το ζωντανό υπόλειμμα, με μοναχές, γάτες και κερασμένα γλυκά.

Πότε να πας

Η άνοιξη είναι υπέροχη - αγριολούλουδα ανάμεσα στα ερείπια και χιόνι που μένει στον Ταΰγετο από πάνω· το φθινόπωρο τη φτάνει. Τα καλοκαιρινά απογεύματα είναι σκληρά στην εκτεθειμένη πλαγιά, οπότε ξεκίνα από την πάνω πύλη με το άνοιγμα. Τα εσωτερικά των εκκλησιών μένουν δροσερά και ανταμείβουν οποιαδήποτε ώρα.

Πριν πας

Ο Μυστράς είναι απότομος - η επίσκεψη είναι μια κατάβαση πλαγιάς, ή χειρότερα μια ανάβαση, πάνω σε καλντερίμια γυαλισμένα από αιώνες, και τα καλά παπούτσια είναι η διαφορά ανάμεσα στο δέος και στη δυστυχία. Το σεμνό ντύσιμο θεωρείται δεδομένο στις εκκλησίες και είναι απαραίτητο στο μοναστήρι. Απορροφά πολύ περισσότερο χρόνο απ' ό,τι υπονοεί η ταμπέλα «πόλη-φάντασμα»· το να τον βιαστείς σε ενενήντα λεπτά σπαταλά το ταξίδι. Η Σπάρτη δίπλα είναι ευχάριστη αλλά συνηθισμένη - ο Μυστράς είναι ο λόγος που ήρθες.

Εδώ κοντά

Η Σπάρτη και το μουσείο της, τα χωριά του Ταϋγέτου και, πέρα από το εντυπωσιακό πέρασμα της Λαγκάδας, η Καλαμάτα και η χερσόνησος της Μάνης.