Αμπελάκια

Στα τέλη του δέκατου όγδοου αιώνα τα Αμπελάκια πλούτισαν από ένα και μόνο προϊόν: βαμβακερό νήμα βαμμένο σε ένα λαμπερό, ανεξίτηλο κόκκινο με ρίζα ριζαριού, που εξαγόταν στη Βιέννη, τη Λειψία και τη Δρέσδη. Για να διαχειριστούν το εμπόριο, οι χωριανοί σχημάτισαν το 1780 έναν συνεταιρισμό που συγκέντρωνε κεφάλαια και κέρδη ανάμεσα σε παραγωγούς και εργάτες και διατηρούσε δικά του γραφεία στο εξωτερικό, μια οργάνωση που συχνά αναφέρεται ως μία από τις πρωιμότερες του είδους της στην Ευρώπη. Τα χρήματα έχτισαν πέτρινα αρχοντικά με ζωγραφιστά εσωτερικά, και το ωραιότερο, το σπίτι του Γεωργίου Σβαρτς, σώζεται ως μουσείο: σκαλιστά ξύλινα ταβάνια, ζωγραφισμένοι τοίχοι και ντουλάπια, χρωματιστά τζάμια και ένα σαλόνι διακοσμημένο με απόψεις της Κωνσταντινούπολης και της Βιέννης. Το εμπόριο κατέρρευσε όταν ήρθαν οι συνθετικές βαφές και οι πολιτικές αναταραχές, και το χωριό συρρικνώθηκε· τα αρχοντικά μένουν σκόρπια σε απότομα δρομάκια πάνω από το φαράγγι των Τεμπών.

Τι βλέπεις πραγματικά

• Το αρχοντικό Σβαρτς - ζωγραφιστά δωμάτια, σκαλιστά ταβάνια και χρωματιστά τζάμια.
• Τα πέτρινα αρχοντικά - εμπορικά σπίτια στα δρομάκια του χωριού.
• Η ιστορία του συνεταιρισμού - εκθέματα για το εμπόριο της κόκκινης βαφής και την οργάνωσή του.
• Η θέα στα Τέμπη - το φαράγγι και η Όσσα από τα άνδηρα του χωριού.

Πότε να πας

Άνοιξη και φθινόπωρο· το χωριό βρίσκεται αρκετά ψηλά ώστε να είναι δροσερό το καλοκαίρι και μπορεί να αποκλειστεί από χιόνι τον χειμώνα. Το μουσείο έχει περιορισμένες ώρες και κλείνει κάποιες καθημερινές.

Ειλικρινείς προσδοκίες

Το χωριό είναι μικρό και κυρίως κατοικημένο, με ένα δύο μόνο μέρη για φαγητό. Το αρχοντικό είναι το κύριο αξιοθέατο και παίρνει λιγότερο από μία ώρα. Ο δρόμος πρόσβασης είναι απότομος και στενός.

Εδώ κοντά

Η κοιλάδα των Τεμπών βρίσκεται ακριβώς από κάτω· η Λάρισα και το αρχαίο θέατρό της είναι μισή ώρα νοτιοδυτικά.