บ้านเชียง

บ้านเชียงเป็นหมู่บ้านอีสานธรรมดาที่บังเอิญตั้งอยู่บนแหล่งโบราณคดีก่อนประวัติศาสตร์ที่สำคัญที่สุดแห่งหนึ่งของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ การขุดค้นที่นี่พบชุมชนเกษตรกรรมที่อยู่อาศัยต่อเนื่องยาวนาน มีการทำสำริดและต่อมาคือเหล็ก และเหนืออื่นใดคือภาชนะดินเผาที่มีเอกลักษณ์ เนื้อสีนวลเขียนลายวงก้นหอยสีแดง พบวางอยู่ในหลุมฝังศพร่วมกับผู้ตาย ลำดับอายุที่แน่นอนเป็นข้อถกเถียงกันมาหลายสิบปีและยังไม่ได้ข้อยุติ จึงควรรับตัวเลขปีใดปีหนึ่งที่มีคนบอกด้วยความระมัดระวัง สองสิ่งที่ทำให้การมาที่นี่คุ้มค่า อย่างแรกคือพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติที่จัดแสดงภาชนะและงานโลหะไว้อย่างชัดเจนและมีคำอธิบายภาษาอังกฤษ อย่างที่สองคือที่วัดโพธิ์ศรีในซึ่งมีหลุมขุดค้นที่คลุมหลังคาและเปิดทิ้งไว้ โดยมีโครงกระดูกและของอุทิศวางอยู่ในตำแหน่งเดิม

ประวัติ

แหล่งนี้ถูกค้นพบในปี 1966 และเริ่มเป็นที่สนใจจากภาชนะดินเผาเขียนสีแดง นับแต่นั้นการขุดค้นได้พบหลักฐานการเกษตรยุคแรก สำริดที่ผลิตในท้องถิ่น และหลุมฝังศพมากกว่าหนึ่งร้อยหลุม ซึ่งใช้ศึกษาสุขภาพและอาหารการกินของผู้คน การทำโลหะเริ่มขึ้นที่นี่เมื่อใดยังเป็นที่ถกเถียง โดยมีการเสนอช่วงเวลาตั้งแต่ราว 2000 ถึงราว 1000 ปีก่อนคริสตกาล บ้านเชียงเป็นมรดกโลกมาตั้งแต่ปี 1992 และในปี 2008 หลังการสืบสวนลับนานห้าปี กระทรวงยุติธรรมสหรัฐฯ ได้บุกค้นพิพิธภัณฑ์หลายแห่งในคดีลักลอบค้าโบราณวัตถุบ้านเชียง

ที่มา: วิกิพีเดียภาษาอังกฤษ, “Ban Chiang”

ไฮไลต์

• หลุมฝังศพที่เปิดไว้ - โครงกระดูกและภาชนะในตำแหน่งเดิมใต้หลังคาที่วัดโพธิ์ศรีใน
• ภาชนะเขียนสี - หม้อเนื้อสีนวลที่เขียนลายวงก้นหอยสีแดง
• งานสำริดและเหล็ก - เครื่องมือ กำไล และร่องรอยการหล่อจากหลุมฝังศพ
• ตัวหมู่บ้าน - ชุมชนอีสานที่ยังอยู่อาศัยและสร้างทับแหล่งโบราณคดี

ช่วงเวลาที่ควรไป

พฤศจิกายนถึงกุมภาพันธ์เป็นฤดูหนาวแห้งทั่วภาคอีสาน พิพิธภัณฑ์เปิดตามเวลาราชการและปิดในวันหยุดบางวัน จึงควรตรวจสอบก่อนขับรถออกมาจากอุดรธานี ควรเผื่อเวลา 2 ถึง 3 ชั่วโมงสำหรับพิพิธภัณฑ์กับหลุมฝังศพ ซึ่งอยู่คนละฝั่งของหมู่บ้านห่างกันไม่มาก

ข้อควรรู้

ที่นี่เป็นการชมพิพิธภัณฑ์มากกว่าการชมภูมิทัศน์ และถ้าเศษภาชนะที่ไม่มีลายเขียนไม่น่าสนใจสำหรับใคร หนึ่งชั่วโมงก็จะรู้สึกยาว ข้อสรุปเรื่องอายุที่เคยเลื่องลือถูกปรับลดลงมากและยังเป็นที่ถกเถียง ไกด์จึงพูดไม่ตรงกัน การมาหมู่บ้านโดยไม่มีรถยุ่งยาก และภาชนะจำลองถูกเสนอขายอย่างหนักตามถนนรอบพิพิธภัณฑ์

บริเวณใกล้เคียง

ตัวเมืองอุดรธานีและทะเลบัวแดงที่กุมภวาปีในฤดูหนาว