Kolegiata w Tumie
Granitowy kościół romański z lat czterdziestych dwunastego wieku stojący samotnie w polach, z wczesnym malowidłem ściennym w środku.
Kolegiatę w Tumie konsekrowano w 1161 roku i jest jedną z największych i najmniej przekształconych budowli romańskich w Polsce: granit i piaskowiec, dwie okrągłe wieże zachodnie, dwie czworoboczne wschodnie, wysoka nawa z bardzo małymi oknami, stojąca samotnie na lekkim wyniesieniu w otwartych polach, bez miasta wokół. Miasto tu było - wczesny gród Łęczycy stał w tym miejscu, a w 1180 roku w Tumie zebrał się zjazd ogólnopolski - ale się przeniosło. W środku, w apsydzie zachodniej, jest malowidło ścienne z Chrystusem w Majestacie z dwunastego albo początku trzynastego wieku, jedno z najstarszych zachowanych w kraju, a portal północny ma rzeźbiony tympanon z Matką Boską z tego samego okresu. Budowla została mocno uszkodzona w 1939 roku i odrestaurowana od 1947 roku i ponownie konsekrowana w 1961 roku, w sposób, który usunął późniejsze dodatki i przywrócił ją do stanu zbliżonego do romańskiego, i dlatego czyta się dziś tak surowo.
Historia
Budowę rozpoczęto prawdopodobnie około 1149 roku z inicjatywy Janika, arcybiskupa gnieźnieńskiego, na wysepce wśród bagien, gdzie wcześniej stał drewniany klasztor benedyktynów, a niedokończony kościół konsekrowano 21 maja 1161 roku. W Tumie odbyło się 21 synodów prowincjonalnych w latach 1181-1547; kościół przebudowano w stylu gotyckim w XV wieku i klasycystycznym w latach 1765-1785, a po odbudowie od 1947 roku przywrócono mu romańską formę i ponownie konsekrowano w 1961 roku.
Źródło: angielska Wikipedia, „Tum Collegiate Church”; polska Wikipedia, „Archikolegiata w Tumie”
Na co zwrócić uwagę
- Granitowy kościół z lat czterdziestych dwunastego wieku - cztery wieże, wysoka nawa, bardzo małe okna.
- Chrystus w Majestacie - malowidło ścienne w apsydzie zachodniej, jedno z najstarszych w Polsce.
- Tympanon portalu północnego - rzeźbiona Matka Boska z tego samego okresu.
- Otwarte pola - bez miasta wokół; osada przeniosła się do Łęczycy.
Kiedy jechać
Kwiecień-październik. Dwie godziny.
Praktyczne uwagi
Otwarcie poza nabożeństwami zależy od osoby z kluczem i bywa nieprzewidywalne. Wnętrze jest ciemne, a malowidło trudno zobaczyć bez dobrego światła. Restauracja z lat pięćdziesiątych usunęła późniejszą substancję, co części odwiedzających wydaje się jałowe.
W okolicy
Zamek w Łęczycy leży trzy kilometry dalej; obok kościoła stoi skansen.
Godziny otwarcia, ceny biletów i sezonowe zamknięcia się zmieniają - sprawdź u źródła przed wyjazdem: strona oficjalna.
