Ruiny kościoła w Trzęsaczu

Ruiny w Trzęsaczu to pozostałość kościoła pw. św. Mikołaja, trzeciego w tym miejscu: drewniany kościół miał tu powstać w 1124 roku, a ceglany około 1270 roku, natomiast ten gotycki, z ręcznie formowanej cegły na fundamencie z kamieni polnych, stanął na przełomie XIV i XV wieku pośrodku wsi, prawie 2 km od morza. Zbudowany dla katolików, po reformacji na początku XVI wieku stał się ewangelicki. Abrazja klifu stale przybliżała brzeg: w 1750 roku morze było 58 m (190 stóp) od kościoła, w 1820 roku 13 m (43 stopy), a w 1868 roku 1 m (3 stopy), w 1771 roku zabrało zaś część cmentarza, który zamknięto w 1809 roku. Ostatnie nabożeństwo odprawiono w 1874 roku, a wyposażenie przewieziono do katedry w Kamieniu Pomorskim, natomiast środkowa część tryptyku znajduje się dziś w kościele w Rewalu. W 1885 roku zdjęto dach, w 1901 roku runęła ściana północna, a kolejne fragmenty spadały przez cały XX wiek, aż 1 lutego 1994 roku zawaliła się połowa ściany południowej.

Tło

Kościół w Trzęsaczu na wybrzeżu Bałtyku to ostatni z trzech kościołów stawianych w tym miejscu: drewniany miał powstać w 1124 roku, ceglany około 1270 roku, a trzeci pod koniec XIV lub na początku XV wieku, gdy stał prawie dwa kilometry od morza. Niektóre kroniki nazywają go trzecią świątynią chrześcijańską na Pomorzu, a z katolickiego stał się protestancki po reformacji na początku XVI wieku. Na północ od wsi leżała inna osada, którą morze pochłonęło całkowicie. Abrazja przybliżała potem brzeg coraz bardziej, a ostatnie nabożeństwo odprawiono w 1874 roku.

Źródło: angielska Wikipedia, „Church of Saint Nicholas, Trzęsacz”

Na co zwrócić uwagę

• Jedna ocalała ściana - część ściany południowej, długa na 12 m (39 stóp) i wysoka na 6 m (20 stóp), z trzema łukami, na szczycie klifu.
• Cofający się klif - morze zabiera tu około 40 cm (16 cali) lądu rocznie, a kościół stał kiedyś prawie 2 km od brzegu.
• Platforma widokowa - ze stali i żelbetu, oddana w 2009 roku, z tarasem na wysokości 20 m (66 stóp) n.p.m. i schodami na plażę.
• Nowy kościół - kościół Miłosierdzia Bożego we wsi, ukończony w 1880 roku, w którym od 2003 roku stoi wczesnobarokowy ołtarz z 1673 roku ze starego kościoła.

Kiedy jechać

Maj-wrzesień. Latem Trzęsacz ma kąpielisko obejmujące 200 m (656 stóp) brzegu i wiele punktów gastronomicznych, a kolej wąskotorowa uruchamia składy dla turystów z otwartymi wagonami i parowozem. Godzina.

Praktyczne uwagi

Stoi już tylko część ściany południowej. Po zawaleniu się jej połowy w 1994 roku gmina Rewal w 2001 roku ułożyła u podstawy klifu opaskę, a w 2002 roku ruiny dostały nowy fundament, wzmocniony dwiema pionowymi kolumnami wapienno-cementowymi i ukośną kotwą gruntową, każda o długości 15 m (49 stóp), podstawę klifu chroni zaś opaska brzegowa o długości 80 m (262 stopy) z koszy gabionowych wypełnionych kamieniem. Pomysł przesunięcia ocalałej ściany w głąb lądu porzucono, bo ryzyko zawalenia było zbyt duże. To jedyna taka ruina w Europie.

W okolicy

W linii prostej Rewal leży około 2 km na wschód-północny wschód, a latarnia morska Niechorze, która świeci od 1 grudnia 1866 roku i jest udostępniona do zwiedzania, około 5 km w tym samym kierunku; Pobierowo jest około 4 km na zachód-południowy zachód, a Kamień Pomorski, dokąd przewieziono wyposażenie kościoła, około 19 km na południowy zachód. Tuż na wschód od wsi przebiega południk 15° długości geograficznej wschodniej, wyznaczający czas środkowoeuropejski.