De Sint-Janskerk in Gouda

De Sint-Janskerk is een lange, sobere laatgotische hallenkerk, halverwege de zestiende eeuw na een brand herbouwd, en de reden om te gaan is het glas. Er zijn zo'n zeventig ramen bewaard, gemaakt tussen 1555 en 1603, waaronder grote vertellende panelen van de gebroeders Crabeth uit 1555-1571, en samen beslaan zij de periode waarin de Nederlandse glasschilderkunst verschoof van kerkelijke opdrachten naar stedelijke en particuliere schenkers. Zij zijn nooit voor blank glas verruild, wat in de meeste Nederlandse kerken wel gebeurde, dus het interieur houdt zijn kleur en het gecodeerde detail van wapens, stadsgezichten en opschriften. Een genummerde route voert je raam voor raam langs.

Geschiedenis

De kerk, gewijd aan Johannes de Doper, de beschermheilige van Gouda, werd in de 15e en 16e eeuw gebouwd; rond 1350 verrees een toren, waarvan het onderste deel nog staat, en het koor waarvan in 1485 de fundering werd gelegd maakte haar met 123 meter de langste kerk van Nederland. Nadat een groot deel ervan in 1552 door brand was beschadigd, maakten de gebroeders Dirk en Wouter Crabeth in 1555-1571 het grootste deel van de gebrandschilderde ramen, en tot 1603 volgden ramen van andere kunstenaars.

Bron: Engelstalige Wikipedia, ‘Sint Janskerk’

Waar je op kunt letten

• De Crabethramen - de grote zestiende-eeuwse vertellende panelen, de sterkste van de reeks.
• De stadsramen - latere panelen geschonken door steden en gilden, vol plaatselijk detail.
• De lengte van het schip - een hallenkerk die eenvoudigweg verder doorloopt dan verwacht.
• De ramenroute - genummerde stops met de onderwerpen en schenkers stuk voor stuk uitgelegd.

Wanneer je moet gaan

Een heldere dag telt zwaarder dan het seizoen, want de ramen hebben licht van achteren nodig en bewolking maakt ze volledig vlak. Ochtend en middag begunstigen verschillende zijden van de kerk. De openingstijden korten in de winter in, en de kerk sluit voor diensten en concerten, dus check dat de dag ervoor.

Goed om te weten

Het is één ding dat je lang bekijkt, en je belangstelling voor gebrandschilderd glas bepaalt of twee uur kort of lang aanvoelt. De kerk is verder kaal en koud, met harde banken en weinig anders dat je vasthoudt. Het entreegeld verrast mensen. Gouda buiten het marktplein en de kerk is een gewone werkende stad.

In de buurt

Het stadhuis midden op het marktplein en de oude waag staan ernaast.