Fimmvörðuháls

Fimmvörðuháls er hálendið milli Eyjafjallajökuls í vestri og Mýrdalsjökuls í austri, með Þórsmörk í norðri; sjálfur hálsinn er í 1116 metra hæð milli tveggja eldstöðva, Eyjafjallajökuls og Kötlu. Nafnið er dregið af fimm vörðum sem stóðu þétt saman efst á hálsinum til að vísa fólki veginn í þoku, því þar er alltaf hætta á að villast upp á jöklana. Leiðin frá Skógum yfir í Goðaland er ein vinsælasta gönguleið landsins, um 22 kílómetrar með um 1000 metra hækkun, og hún tekur einn til tvo daga. Sé gengið frá suðri til norðurs, eins og flestir gera, blasa við óvanalega margir fossar í Skógá á uppleiðinni og falleg sýn niður í Þórsmörk þegar komið er yfir hálsinn; kjarrlendi Þórsmerkur og grösugar heiðarnar sunnan til gera leiðina fjölbreytta. Rétt fyrir miðnætti 20. mars 2010 hófst gos í um hálfs kílómetra langri sprungu á norðanverðum hálsinum, og rúmri viku síðar opnaðist 300 metra löng sprunga; gígarnir sem mynduðust fengu nöfnin Magni og Móði, eftir sonum Þórs, og nýja hraunið nafnið Goðahraun. Í apríl fylgdi stærra gos í Eyjafjallajökli sjálfum.

Bakgrunnur

Fimmvörðuháls liggur milli tveggja jökla á Suðurlandi, Eyjafjallajökuls og Mýrdalsjökuls, og nafnið vísar til fimm varðna. Gönguleiðin frá Skógum yfir hálsinn í Þórsmörk er ein sú vinsælasta á landinu, þótt hún sé 22 kílómetra löng með 1000 metra hækkun, og við hana standa tveir fjallaskálar: Baldvinsskáli og skáli ferðafélagsins Útivistar. Hún er aðeins fær frá miðjum júní til loka ágúst. Hinn 20. mars 2010 gaus eldstöðin Eyjafjallajökull á norðanverðum hálsinum, og gígarnir sem mynduðust fengu nöfnin Magni og Móði eftir sonum þrumuguðsins Þórs; í apríl fylgdi stærra gos í jöklinum sjálfum.

Heimild: enska Wikipedia, „Fimmvörðuháls“

Hvað er þar

• Fossar í Skógá - óvanalega margir á uppleiðinni frá Skógum.
• Magni og Móði - gígar úr gosinu 2010, nefndir eftir sonum Þórs.
• Háls milli tveggja jökla - í 1116 metra hæð, með Eyjafjallajökul í vestri og Mýrdalsjökul í austri.
• Sýnin niður í Þórsmörk - opnast þegar komið er yfir hálsinn.

Hvenær á að fara

Leiðin er aðeins fær frá miðjum júní til loka ágúst. Gangan tekur einn til tvo daga, og hana má tengja Laugaveginum milli Landmannalauga og Þórsmerkur í ferð sem tekur fjóra til sex daga.

Áður en þú ferð

Veður getur breyst snögglega nálægt jöklunum, og það gerir leiðina varasama: um hvítasunnuhelgina 1970 létust þrír göngumenn - Íslendingur, Færeyingur og Dani - úr kulda og vosbúð á leiðinni þegar veðrið snarversnaði. Jeppavegurinn upp að Baldvinsskála byrjar fyrir aftan kúafjósið á Skógum, og Skógá er á honum torfær jafnvel stórum jeppum; síðustu ár hefur hann yfirleitt verið lokaður og læstur við girðinguna þar.

Í nágrenninu

Þórsmörk er um 6 km í norðnorðvestur við nyrðri enda leiðarinnar, Skógafoss um 12 km í suðsuðvestur, Vík í Mýrdal um 32 km í suðaustur, Hvolsvöllur um 41 km í vestnorðvestur og Landmannalaugar, við hinn enda Laugavegarins, um 44 km í norðnorðaustur, allt í beinni loftlínu.