سبلان

سبلان آتشفشانی خفته در شمال غرب ایران است به ۴٬۸۱۱ متر - سومین کوه بلند کشور - با دریاچه‌ای همیشگی در دهانه قله که بیشتر سال یخ‌زده است و اواخر تابستان کوتاه‌مدتی وا می‌شود. صعود بر مسیر معمول پیمایشی است، نه فنی - معمولا دو روزه با شبی در پناهگاه یا قرارگاهی در حدود ۳٬۷۰۰ متر - اما ارتفاع واقعی است و هوا تند برمی‌گردد. کوه در سنت زرتشتی معنایی دارد و در روایت‌هایی با زرتشت پیوند می‌خورد. دامنه‌های پایینش مرغزار کوهستانی است که شاهسون‌ها تابستان به کار می‌برند، چشمه‌های گرم در شابیل و سرعین - و تمام توده، بیشتر سال زیر برف است.

پیشینه

سبلان که در آذربایجانی محلی ساوالان خوانده می‌شود، پس از دماوند و علم‌کوه در میان قله‌های ایران قرار دارد و اندکی از مون‌بلان بلندتر است. این کوه آتشفشانی آندزیتی است که فعالیت اصلی‌اش در پلیوسن و پلئیستوسن بوده و سن برخی سنگ‌هایش ۵ تا ۱٫۴ میلیون سال تعیین شده است، و برخی منابع فوران‌هایی در ۱۰٬۰۰۰ سال اخیر را هم ذکر می‌کنند. چند قله در امتداد یال جنوب‌غربی به شمال‌شرقی از ۴٬۵۰۰ متر بالاترند، و برف هفت یخچال را بالای ۴٬۰۰۰ متر تغذیه می‌کند که بزرگ‌ترین آن‌ها در دهه ۱۹۷۰ بیش از ۱٫۵ کیلومتر طول داشت، و یخچال‌های سنگی بیش از ۳ کیلومتر نیز وجود دارد. در ارتفاع حدود ۳٬۶۰۰ متری، برونزدهای آتشفشانی فرسوده به شکل جانوران، پرندگان و حشرات درآمده‌اند. پیست اسکی آلوارس و چشمه‌های آب گرم سرعین در دامنه‌های آن قرار دارند و چشمه‌های معدنی دامنه‌ها گردشگرانی را که به خاصیت درمانی‌شان باور دارند به خود می‌کشند.

منبع: ویکی‌پدیای انگلیسی، «Sabalan»

به چه توجه کنید

• دریاچه دهانه قله - یخ‌زده بیشتر سال، وا در اواخر تابستان.
• مرغزار و اردوهای کوچ - گله‌های شاهسون بر دامنه‌ها.
• چشمه‌های گرم دامنه - شابیل و سرعین، تغذیه از آتشفشان.
• قله ۴٬۸۱۱ متری - سومین بلندی ایران.

کی بروید

تنها تیر تا شهریور؛ باقی سال برف مسیر را جدی می‌کند. دو تا سه روز. دریاچه دهانه پنجره‌ای کوتاه در اواخر تابستان وا می‌شود. شب‌های پناهگاه در هر فصل سردند.

نکته‌های کاربردی

آن‌قدر بلند هست که کوه‌گرفتگی بیاورد - صعود را شتاب ندهید. هوا تند برمی‌گردد. پناهگاه‌ها ساده‌اند و در فصل شلوغ. راهنما سخت به‌صلاح است. زیرساخت امدادی نیست.

در همان حوالی

سرعین و چشمه‌هایش بر دامنه شرقی‌اند؛ اردبیل پس از آن.