Lăng Tự Đức

Tự Đức cho xây quần thể này trong thập niên 1860 và dùng nó khi còn sống, câu cá, làm thơ và thiết triều trong một khuôn viên thiết kế như khu vườn hơn là một đài tưởng niệm. Bức tường bao lấy những triền dốc phủ thông, một hồ nước có sen cùng hòn đảo nhỏ, và tạ Xung Khiêm đứng trên cọc giữa mặt nước. Sau hồ là các tòa cung điện, một nhà hát cung đình khiêm tốn, và khoảng sân tượng chầu dẫn tới tấm bia do chính nhà vua soạn, thẳng thắn khác thường về những thất bại của bản thân. Huyệt mộ phía sau chỉ mang tính tượng trưng. Nơi ngài thật sự được chôn cất được giữ bí mật và chưa bao giờ được xác định.

Lịch sử

Tự Đức trị vì từ năm 1848 đến 1883, lâu hơn mọi vị vua nhà Nguyễn khác, và vì không có con trai, có lẽ do bệnh đậu mùa, ông tự viết văn bia cho mình, điều mà ông coi là điềm gở; bài văn được khắc trên một tấm bia, lớn nhất thuộc loại này ở Việt Nam, đưa về từ một mỏ đá cách xa hơn 500 km trong một chuyến vận chuyển kéo dài bốn năm. Các phần chính của quần thể được xây từ năm 1864 đến 1867, cùng với các cung điện làm nơi nghỉ ngơi cho ông và các bà vợ, và sức lao động khổ sai cùng những khoản thuế phụ thu mà việc xây dựng đòi hỏi đã dẫn đến một cuộc đảo chính thất bại năm 1866. Suốt phần đời còn lại, Tự Đức dùng các cung điện của lăng làm nơi ở, bơi thuyền trên hồ và săn bắn trên hòn đảo nhỏ.

Nguồn: Wikipedia tiếng Anh, “Tomb of Tự Đức”

Có gì ở đó

• Tạ Xung Khiêm - lầu gỗ trên cọc giữa hồ sen, góc được chụp nhiều nhất.
• Điện Hòa Khiêm - các tòa ngài dùng lúc sinh thời, sau chuyển thành nơi thờ tự, với ngai và đồ sơn son.
• Tấm bia tự soạn - phiến đá lớn khắc chữ trong đó nhà vua tự luận về triều đại mình.
• Những triền thông - các sườn đồi có tường bao phủ thông và sứ nối các công trình rải rác.

Khi nào nên đi

Tháng 2 đến tháng 4 khô nhất, còn các tháng ẩm để lại lối đi nhớp nháp và mặt hồ xám xịt. Sáng sớm tránh được cả cái nóng lẫn các đoàn tour rời Huế sau bữa sáng. Hai giờ đủ cho một vòng thong thả quanh hồ và các sân trên. Tấm vé gộp cho nhiều lăng rẻ hơn trả riêng ở từng cổng.

Trước khi đi

Việc nằm gần thành phố nhất khiến đây là lăng đông nhất, và các lầu tạ bên hồ hiếm khi vắng. Các công trình gỗ đã phai màu, vài chỗ chăng dây, và giàn giáo trùng tu di chuyển quanh khu. Khuôn viên đồi dốc với bậc thang gập ghềnh. Ai chờ đợi một đài tưởng niệm đồ sộ duy nhất sẽ gặp thay vào đó một công viên tản mát cần chút đọc hiểu.

Ở gần đây

Lăng Khải Định và lăng Minh Mạng cách một cuốc xe ngắn xa hơn về phía nam.