Ca trù

Ca trù do một người phụ nữ hát, tự giữ nhịp trên cỗ phách - thanh tre gõ bằng hai que - trong khi một người đàn ông chơi đàn đáy, cây đàn cần dài ba dây tơ với mặt lưng rỗng. Bè thứ ba thuộc về người nghe, người cầm chiếc trống nhỏ và điểm dùi để tỏ ý tán thưởng một câu hát. Lời ca là thơ cổ điển, và giọng hát chuyển động trong những nét luyến láy sít sao thay vì giai điệu theo nghĩa thông thường. Đây từng là âm nhạc giáo phường và nghi lễ suốt nhiều thế kỷ, suy tàn qua thế kỷ 20 cho đến khi còn lại rất ít ca nương, và được đưa vào danh sách cần bảo vệ khẩn cấp của UNESCO năm 2009. Nay chỉ một nhúm gia đình còn truyền dạy.

Những gì bạn thực sự thấy

• Cỗ phách - thanh tre gõ bằng hai que, đặt nhịp cho cả bài.
• Cây đàn đáy - đàn ba dây sinh ra cho thứ nhạc này và gần như không chơi gì khác.
• Trống chầu - do người nghe gõ, không phải người diễn, để điểm một câu hay.
• Thơ ca - các thể thơ cổ điển hát với luyến láy dày và những âm ngân dài.

Khi nào nên đi

Các buổi diễn chạy một hai lần mỗi tuần ở Phố cổ, thường vào chập tối, trong những căn phòng chứa ba mươi người trở xuống, nên hãy đặt trước. Mỗi buổi kéo dài chừng một giờ. Quanh Tết âm lịch, một số đình làng ngoại thành Hà Nội tổ chức hát của riêng họ, khó tìm hơn và đáng công dò hỏi.

Kỳ vọng thực tế

Đây là thứ nhạc khó nghe. Lối nhả chữ nhiều luyến, giọng mũi nghe như gồng với đôi tai chờ giai điệu, và một giờ nhạc ấy đánh gục khối người nghe. Phòng nhỏ, nóng và bày biện sơ sài, ngồi trên ghế thấp, và ngoài tờ giấy in sẵn gần như không có giải thích tiếng Anh. Chụp ảnh được châm chước, nhưng đèn flash phá hỏng buổi diễn của tất cả.

Ở gần đây

Phần lớn các buổi diễn nằm trong tầm đi bộ từ hồ Hoàn Kiếm.