Maporomoko ya Sipi

Maporomoko ya Sipi ni mfululizo wa maporomoko matatu kwenye mto Sipi, unaoanzia kwenye miteremko ya juu ya Mlima Elgon, volkano iliyozimika, na kuelekea bonde la Ziwa Kyoga; maporomoko yako kwenye miteremko ya kaskazini-magharibi ya mlima, katika Wilaya ya Kapchorwa, yakitazama tambarare za Karamoja. La chini na kubwa zaidi, ambalo mwanzoni ndilo pekee lililoitwa Maporomoko ya Sipi, lina urefu wa mita 95 (futi 312); juu zaidi ya mto kuelekea mashariki, Maporomoko ya Simba yanashuka mita 74 (futi 243), na juu zaidi mlimani Maporomoko ya Ngasire yanashuka takriban mita 85 (futi 279). Jina linadhaniwa kutoka sep, mmea wa kando ya mto unaofanana na mgomba mwitu, wenye majani mabichi yanayopenyeza mwanga na mshipa mwekundu, ambao wenyeji huutumia kama dawa ya homa na surua. Eneo hili linajulikana kwa kahawa ya Arabika ya Bugisu, na ziara za kahawa pamoja na waongoza hueleza usindikaji na ukaangaji wake. Ni nyumbani kwa watu wa Bagisu na Sabiny.

Usuli

Maporomoko ya Sipi ni kundi la maporomoko matatu ya maji kwenye miteremko ya kaskazini-magharibi ya Mlima Elgon, volkano iliyozimika nchini Uganda, yakitazama tambarare za Karamoja. Yako kaskazini-mashariki mwa Sironko na Mbale, kando ya Hifadhi ya Taifa ya Mlima Elgon. Kubwa zaidi, ambalo ndilo hasa huitwa Maporomoko ya Sipi, lina urefu wa mita 95 (futi 312); juu zaidi ya mto kuelekea mashariki, Maporomoko ya Simba yanashuka mita 74 (futi 243), na juu zaidi mlimani kuna la tatu, Maporomoko ya Ngasire. Jina linadhaniwa kutokana na sep, mmea wa kando ya mto unaofanana na mgomba mwitu. Kila mwaka maporomoko haya hupokea kati ya asilimia 10 na 20 ya ziara zote za watalii nchini Uganda.

Chanzo: Wikipedia ya Kiingereza, “Sipi Falls”

Vivutio vikuu

• Poromoko kuu - urefu wa mita 95 (futi 312), kubwa zaidi na la chini kabisa kati ya matatu; kushuka kwa kamba kando yake kunatolewa.
• Maporomoko ya Simba na Ngasire - maporomoko ya kati na ya juu, mita 74 (futi 243) na takriban mita 85 (futi 279), juu zaidi ya mto kuelekea mashariki.
• Mashamba ya kahawa - mashamba ya kahawa ya Arabika ya Bugisu kuzunguka maporomoko, yenye ziara za kahawa pamoja na waongoza.
• Mandhari - tambarare za Karamoja, Ziwa Kyoga na miteremko ya Mlima Elgon kutoka kwenye matembezi kuzunguka maporomoko.

Wakati wa kwenda

Juni hadi Agosti na Desemba hadi Machi. Eneo linalozunguka maporomoko lina hali ya hewa ya baridi kuliko sehemu kubwa ya Uganda. Siku moja au mbili.

Ni vizuri kujua

Kuna malazi karibu na poromoko kuu, kuanzia maeneo ya kambi hadi nyumba za wageni, na safari zinaweza kupangwa kupitia Mamlaka ya Wanyamapori ya Uganda au waendeshaji binafsi wa eneo hilo. Sipi ni mahali pa kawaida pa kuanzia kupanda Mlima Elgon: njia inayopendwa zaidi inaanzia Budadiri, inafuata njia ya Sasa hadi kileleni na kurudi chini kwa njia ya Sipi hadi kwenye maporomoko. Mapato ya ziara za kahawa huenda kwenye miradi ya jamii.

Karibu na hapa

Kwa mstari ulionyooka, Kapchorwa, mji mkuu wa wilaya, uko takriban kilomita 10 kaskazini-mashariki, Sironko takriban kilomita 19 kusini-magharibi na Mbale takriban kilomita 37 kusini-magharibi. Mlima Elgon unainuka upande wa kusini-mashariki; kilele chake cha juu zaidi, Wagagai, kinafikia mita 4,321 (futi 14,177) na kiko kabisa ndani ya Uganda. Hifadhi ya Taifa ya Mlima Elgon inapakana na maporomoko, na kuzunguka mlima kuna maporomoko mengine na mapango.