Skansen w Sanoku

Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku leży na Białej Górze, na prawym brzegu Sanu u podnóża Gór Sanocko-Turczańskich, i zajmuje 38 ha (94 akry); pod względem liczby zgromadzonych obiektów od początku jest największym skansenem w Polsce. Powołane w 1958 roku z inicjatywy wojewódzkiego konserwatora zabytków Jerzego Tura i Aleksandra Rybickiego, zostało udostępnione zwiedzającym 24 lipca 1966 roku. Sektory odpowiadają grupom etnograficznym regionu i fizjografii terenu, który zamieszkiwały: zabudowa Pogórzan i Dolinian w niższych partiach, zagrody łemkowskie i bojkowskie na wzniesieniach, a do tego drewniane kościoły i cerkwie, wiatraki, szkoły, remizy strażackie, dworek, sektor naftowy otwarty w 1988 roku i Galeria Ikony Karpackiej. Na terenie parku stoi ponad 100 obiektów budownictwa drewnianego z XVII-XX wieku; według innego źródła budynków jest około 200.

Tło

Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku należy do największych skansenów w Polsce. Założył je w 1958 roku Aleksander Rybicki, gromadząc budynki przeniesione z różnych części ziemi sanockiej, z Beskidu Niskiego, Pogórza Bukowskiego i Dołów Jasielsko-Sanockich, by pokazać, jak dawniej żyli tu ludzie. Sektory urządzono według grup, które zamieszkiwały ten teren: Bojków, Łemków, Dolinian i Pogórzan, a do wielu budynków można wejść, między innymi do domów, szkoły i świątyń; przy wejściu stoi odtworzony rynek galicyjski.

Źródło: angielska Wikipedia, „Museum of Folk Architecture, Sanok”

Na co zwrócić uwagę

• Rynek galicyjski - otwarty w 2011 roku, 26 drewnianych budynków małego miasteczka z końca XIX wieku, z domem żydowskim, remizą, karczmą, pocztą, apteką i zakładem fryzjerskim.
• Zagrody bojkowskie i łemkowskie - domy zrębowe z częścią mieszkalną, gospodarczą i inwentarską pod jednym dachem.
• Cerkwie - trzy świątynie greckokatolickie, z Rosolina (1750), Grąziowej (1731) i Ropek (1801).
• Galeria Ikony Karpackiej - malarstwo cerkiewne od XVI do XIX wieku, jedna z najlepszych i największych kolekcji w kraju.

Kiedy jechać

Muzeum jest otwarte przez cały rok, a latem odbywają się tu festiwale muzyki, rękodzieła i ludowego jadła, między innymi Kiermasz Karpackich Smaków, Festiwal Zaklęte w Drewnie i Jarmark Folklorystyczny, z wykonawcami zapraszanymi z Węgier, Słowacji i Ukrainy.

Praktyczne uwagi

Drewno płonie: pożar w 1994 roku zniszczył 15 drewnianych obiektów, a w nocy z 15 na 16 sierpnia 2026 roku spłonął doszczętnie kościół z 1667 roku z Bączala Dolnego, a dwa pobliskie obiekty zostały uszkodzone. Park jest rozległy i pagórkowaty, a górne sektory leżą na wzniesieniach nad niższymi.

W okolicy

Zamek w Sanoku leży około 1,3 km na południe, a wieś Ulucz, której cerkiew Wniebowstąpienia Pańskiego jest oddziałem muzeum, około 13 km na północny wschód, w linii prostej.