De Van Nellefabriek

De Van Nellefabriek werd tussen het midden van de jaren twintig en het begin van de jaren dertig gebouwd om koffie, thee en tabak te verwerken, en de ontwerpers hingen de vloeren aan een betonskelet zodat de buitenmuren vrijwel volledig van glas konden zijn. Het resultaat is een lang, gebogen, doorzichtig blok met beglaasde transportbruggen die schuin tussen de gebouwen door lopen, en dat is wat de meeste foto's ervan tonen. De bedoeling was evenzeer industrieel als esthetisch: licht, lucht en vrije zichtlijnen voor de mensen die er werkten. De productie stopte decennia geleden en het complex bevat nu kantoren, ateliers en evenementenruimte, dus de interieurs zijn in gebruik in plaats van als fabriek bewaard, en toegang ertoe wordt geregeld in plaats van terloops genomen.

Geschiedenis

De fabriek werd tussen 1925 en 1931 gebouwd naar ontwerp van Leendert van der Vlugt van het bureau Brinkman en Van der Vlugt, met de specialist in gewapend beton J.G. Wiebenga, voor Cees van der Leeuw, mede-eigenaar van Van Nelle, en ze is een schoolvoorbeeld van het Nederlandse modernisme dat het Nieuwe Bouwen heet; Le Corbusier noemde haar in 1932 het mooiste schouwspel van de moderne tijd. Van der Leeuw en de directeuren Matthijs de Bruyn en Bertus Sonneveld waren zo onder de indruk dat ze Van der Vlugt tussen 1928 en 1932 hun eigen huizen lieten bouwen. In de 20e eeuw werden er koffie, thee en tabak verwerkt en later kauwgom, sigaretten, puddingpoeder en rijst; Sara Lee/Douwe Egberts kocht Van Nelle in 1989 en in 1996 stopte de productie. Eric Gude plande vanaf 1997 het nieuwe gebruik van de fabriek en haalde in 1999 Wessel de Jonge erbij om de renovatie te coördineren, waarna ze opnieuw openging met kantoren en studio's, en sinds 2014 is ze werelderfgoed.

Bron: Engelstalige Wikipedia, ‘Van Nelle Factory’

Wat er te zien is

• De glazen vliesgevel - de doorlopende beglazing die de werkvloeren licht maakte.
• De transportbruggen - overdekte schuine verbindingen die goederen tussen de gebouwen droegen.
• Het betonskelet - paddenstoelkolommen en opgehangen vloeren, zichtbaar waar interieurs open zijn.
• De gevel aan het water - de lange zijde langs de Schie, het best van de overkant te zien.

Wanneer je moet gaan

De buitenkant is op elk uur te zien en fotografeert het best in laag winterlicht of bij schemer, wanneer het glas van binnenuit oplicht. De rondleidingen binnen lopen op vaste dagen en zijn uitverkocht, dus boek ruim vooruit. Doordeweeks betekent een actief kantoorterrein met mensen die komen en gaan, weekenden zijn stiller maar met minder rondleidingen.

Voordat je gaat

Dit is een werkend bedrijvenpark en geen museum, en zonder geboekte rondleiding aankomen levert een wandeling om de buitenkant en een slagboom op. Er is geen vaste tentoonstelling. De omgeving is industrieel en onopvallend, en de wandeling erheen vanuit het centrum is lang en saai.

In de buurt

Delfshaven, de oude havenwijk met haar historische waterkant, ligt een korte rit verderop.