Radio Kootwijk

Gebouw A in Radio Kootwijk werd begin jaren twintig gebouwd om een langegolfzender te huisvesten die krachtig genoeg was om Bandoeng op Java te bereiken, waarmee een gat van ruim elfduizend kilometer werd gedicht dat eerder kabels door vreemd gebied vroeg - het geregelde telegraafverkeer begon in 1923, en de groet hallo Bandoeng, van de latere telefoonverbinding, kwam in de taal terecht. Julius Luthmann ontwierp de hal in expressionistisch beton: een monolithisch blok met schuine wanden, diep gezette ramen en een massa die iedereen ertoe brengt het de kathedraal te noemen, volstrekt alleen staand midden op open heide en stuifzand omdat het terrein voor de antennes leeg moest zijn. De masten zijn weg. Het gebouw is rijksmonument, wordt voor evenementen gebruikt en is met rondleiding open, en de heide eromheen hoort bij de Veluwe. Het speciaal gebouwde dorp met personeelswoningen staat vlakbij.

Achtergrond

Het gehucht in de gemeente Apeldoorn ligt ten oosten van het Kootwijkerzand en telt ongeveer 37 huizen, gebouwd voor het personeel toen in 1918 het werk aan de zender begon. De telegrafie over de oceaan begon in 1923 met een langegolfalternator van 400 kW van Telefunken, roepnaam PCG, op 24 en 48 kHz; in 1925 was die al vervangen door een kortegolfzender met buizen, en in 1928 volgde een radiotelefonieverbinding. Satellieten maakten later een einde aan die rol, de laatste mast werd in 1980 neergehaald, en in 2004 verloor het terrein zijn laatste zendtaken en ging het van KPN over naar Staatsbosbeheer. Gebouw A, bekend als de Kathedraal of de Sfinx, diende in 2004 als filmdecor voor Mindhunters.

Bron: Engelstalige Wikipedia, ‘Radio Kootwijk’

Waar je op kunt letten

• Een expressionistische betonhal - schuine wanden en diepe ramen, begin jaren twintig voltooid.
• Gebouwd voor een verbinding van elfduizend kilometer - rechtstreekse radio naar Bandoeng op Java.
• Alleen op de heide - het terrein leeg gehouden voor de antennes, die weg zijn.
• Een speciaal gebouwd dorp - personeelswoningen die met het station verrezen.

Wanneer je moet gaan

April tot oktober. Een halve dag.

Voordat je gaat

Het interieur is alleen op rondleiding of bij evenementen te betreden, en die lopen op beperkte data - verder is het gebouw gesloten. Het terrein ligt afgelegen met weinig parkeerruimte. De heide eromheen ligt open.

In de buurt

Het stuifzand van het Kootwijkerzand grenst eraan; de Hoge Veluwe ligt in het zuiden.