De Beemster

De Beemster was een meer totdat Amsterdamse kooplieden betaalden om het met windmolens leeg te malen, en in 1612 was het droge landbouwgrond. Wat het tot werelderfgoed maakt is niet de droogmaking maar het plan dat daarna op de lege bodem werd getekend: een raster van vierkante blokken uitgezet met rechte wegen, sloten en bomenrijen, met boerderijen die terugliggen op hun eigen kavel. Vier eeuwen later is het patroon vanaf elke weg nog leesbaar, en de boerderijen liggen enkele meters onder zeeniveau achter hun dijken. Het is stil, agrarisch en volkomen vlak, en het is evenzeer een idee over land als een landschap.

Wat er te zien is

• Het raster - rechte wegen en sloten die elkaar over de hele polder haaks kruisen.
• Middenbeemster - het kleine centrale dorp met zijn kerk op het kruispunt van het plan.
• De ringdijk en ringvaart - de verhoogde rand die de polder houdt en er een weg omheen draagt.
• De boerenerven - grote werkende boerderijen die terugliggen achter hun eigen oprit en beplanting.

Wanneer je moet gaan

Laat voorjaar en zomer, wanneer de akkers groen zijn en de bomen in blad staan, en bij voorkeur op de fiets, want de zin van de plek is alleen van binnenuit te zien. De vroege ochtend geeft lang licht over de weglijnen. De winter is hier kaal, winderig en grijs, en er is nergens in de polder beschutting.

Goed om te weten

Er is geen enkele bezienswaardigheid en niets om binnen te gaan, dus wie een monument verwacht treft landbouwgrond aan en vertrekt verbaasd. De afstanden tussen alles van belang zijn groot en elke weg ligt open. Landbouwverkeer gebruikt dezelfde smalle wegen als fietsers. Zonder kaart en verhaal ziet het eruit als gewoon platteland.

In de buurt

Purmerend en het oude stadje De Rijp, met de Zaanse Schans in het zuidwesten.