De Basiliek van Oudenbosch

Pastoor Willem Hellemons, die in Rome had gestudeerd en daar onder de indruk was geraakt van de kerkelijke architectuur, wilde een nieuwe kerk voor Oudenbosch, en P.J.H. Cuypers - de architect van de neogotiek bij uitstek - reisde naar Rome om er de Sint-Pieter te bestuderen. Het resultaat, gebouwd tussen 1867 en 1880 en in 1892 voltooid, is een verkleinde kopie van de Sint-Pieter met een koepel naar dat voorbeeld en een voorgevel naar de Sint-Jan van Lateranen; in 1912 werd de kerk tot basilica minor verheven. Binnen staan een in mortel gegoten kopie van de piëta van Michelangelo en een kopie van het baldakijn van Bernini, op de gewelven van het linkertransept zijn kopieën van schilderingen uit de Sixtijnse Kapel aangebracht, en veel van het "marmer" is met marmerpatronen beschilderd hout en stucwerk. Nederlandse pauselijke zoeaven verzamelden zich in 1868 in Oudenbosch voor hun vertrek naar Rome, en een beeld uit 1911 op het voorplein toont paus Pius IX met een stervende zoeaaf.

Achtergrond

De basiliek van Oudenbosch is een rooms-katholieke kerk in het Nederlandse dorp Oudenbosch, gewijd aan Agatha van Sicilië en Barbara van Nicomedië, twee martelaressen uit de derde eeuw. Willem Hellemons, pastoor van 1842 tot 1884, liet haar bouwen naar ontwerp van Pierre Cuypers: het schip en het interieur volgen de Sint-Pieter in Rome en de voorgevel kopieert de Sint-Jan van Lateranen, een grote Italiaans aandoende kerk die in een klein Noord-Brabants dorp hoogst ongewoon is. De bouw begon in 1865 en was pas in 1892 helemaal klaar, en in 1912 werd de kerk tot basilica minor verheven.

Bron: Engelstalige Wikipedia, ‘Oudenbosch Basilica’

Hoogtepunten

• De Sint-Pieter in het klein - een verkleinde kopie van de Romeinse basiliek, koepel inbegrepen, gebouwd tussen 1867 en 1880.
• Een Lateraanse gevel - de voorgevel naar de Sint-Jan van Lateranen in plaats van naar de Sint-Pieter.
• Een Romeins interieur - kopieën van de piëta, het baldakijn van Bernini en schilderingen uit de Sixtijnse Kapel, met hout en stucwerk beschilderd als marmer.
• Het zoeavenmuseum - het Nederlands Zouavenmuseum, ongeveer 100 m van de kerk, en het beeld van Pius IX met een stervende zoeaaf ervoor.

Wanneer je moet gaan

De basiliek verving de gotische Sint-Agathakerk uit 1425, die 200 meter verder naar het oosten stond, waar nu de Oude Begraafplaats is; die kerk was van 1649 tot 1799 protestants en werd toen aan de Katholieke Kerk teruggegeven.

Voordat je gaat

Het gebouw is een vreemd element in het oeuvre van Cuypers: de bijna neoclassicistische stijl ging tegen zijn eigen denkbeelden in, en omdat zijn hand nergens te herkennen is, is vaak betwijfeld of hij de kerk wel echt ontworpen heeft, al dragen bouwtekeningen zijn handtekening.

In de buurt

Het Nederlands Zouavenmuseum ligt ongeveer 100 m van de kerk, en Roosendaal ongeveer 8 km zuidwestelijk in vogelvlucht.